Als wraak Attila zijn eigen zoontjes voeren…

Limes-fort Saalburg in het Taunusgebergte

In dit zaterdagverhaal reizen we door ruimte en tijd (4D) naar Fort Saalburg in het Taunusgebergte. Dat is een rond 1900 gebouwde replica van een Romeins fort, onderdeel van de Limes waarachter het Romeinse rijk zich verschanste. Tot in de 5de eeuw de linies bezweken onder druk van grote volksverhuizingen, aangedreven door bijvoorbeeld de Hunnen onder aanvoering van Attila.

Die sneuvelde in 453 na een nacht met zijn nieuwste bruid. Het Atlilied uit de Poëtische Edda geeft een versie hoe dat gegaan kan zijn. Hij zou sneuvelen door de wraak van Bourgondisch prinses Gudrun die haar door Attila gedode broer wreekt. De Boergonden waren een Germaanse stam afkomstig van het Zweedse Bornholm.

Romeinse wachter

Op de vlucht voor de Hunnen
Naar de Hunnen is ‘HUN’-garije nog vernoemd. Dit waren oorlogszuchtige steppevolken, nomaden uit het oosten die onder hun aanvoerder Attila (406-453) tot diep in West Europa doordrongen. Zij dreven hier verschillende Germaanse volken voor zich uit op de vlucht. Die volken voerden vervolgens weer druk uit op de Romeinse Limes.

Hunnen waren steeds op zoek naar goud, dat voor hen een bijna religieuze functie had. Die goudzucht zou hen ook volgens het Nibelungenlied (1230) doen zoeken naar de in de Rijn verstopte Nibelungenschat met de gelijknamige ring.

Het ‘Oude Atlilied’ uit de Poetische Edda, beschrijft gebeurtenissen in Worms als de Bourgonden strijden tegen de Hunnen. De Bourgonden waren een Germaanse stam, afkomstig van het Zweedse Bornholm (Burgundenholm) die zich in die tijd aan de Rijn bij Mainz (monding Main in de Rijn) hadden gevestigd.

Daar kwamen ze terecht omdat ze vanuit Polen en Oost Duitsland daarnaar waren verdreven door de Hunnen in de 4de eeuw.

De Limes liep van Katwijk via de Rijn naar Keulen/Frankfurt en vervolgens overdwars naar de Donau

In de vertaling van Jan de Vries, gaat het er ruig aan toe in dat Atlilied. De Bourgonden-prinses Gudrun is tot (1 van vele) vrouw gemaakt van Atli (Attilah).

De Bourgonden bevinden zich in een verliezende positie. Een bode van Atli komt aan hun hof, nodigt ze tot een drinkgelag. Gudrun haar broer Gunnar weet dat het een valstrik is, bedoeld om hem te doden. Maar hij gaat toch.

Heerlijke krijgers, geleiden de heerser, bedroefd van zin uit de zaal der mannen: toen zei de jonge zoon van Hogni (Gotische aanvoerder RZ): Heil op uw tocht, waar u heenvoert uw moed!

Taunusgebergte

Ze trekken het door de Hunnen veroverde land in, en zien ‘Atli’s hal op de hoge rotsen’. Daar zien ze Atli, wijndrinkend in zijn wapenhal. Zijn wachters nemen Gudrun meteen in bewaking ‘mocht met fluitende speer hij strijd verwekken’.

Hun zuster zag snel dat de zaal betraden haar beider broeders- bier dronk zij niet-.

Dan stelt Gudrun:

Verraad, o Gunnar! Wat richt gij uit tegen sluwe Hunnen? Ga snel uit de hal!

Hij antwoordt:

Te laat is het zuster, te verzamelen het volk te ver om te halen, de help der mannen over de rossige rotsen van de Rijn!

Het Atlilied vervolgt dan:

Zij grepen en sloegen toen Gunnar in boeien, de vriend der Boergonden en bonden hem vast.

Oerpaarden Schorfheide. Dit soort steppepaardjes zouden de Hunnen op kunnen hebben gereden

De Hunnen pas in 451 bedwongen
De Romeinse generaal Flavius Aetius zou Attillah pas in 451 verslaan, toen hij een verbond sloot met Frankische Stammen en de Visigoten. Attilah probeerde vervolgens nog zowel Rome in te nemen als Constantinopel. Daarin faalde hij, maar hij haalde nog wel heel Frankrijk overhoop tot aan Orleans.

De Oostgoten hadden juist de kant van Attilla gekozen, terwijl we zien dat de held die Gunnar bijstaat in het Atlilied, Hogni ook een Gotisch aanvoerder is. De naam Atillah zou ‘vadertje’ betekenen, en een Gotische naam zijn, afgeleid van Atti.

Al kan het ook een steppenaam zijn, denk aan ‘Ataturk’, vader van de Turken. Ik las een boek waarin werd gesteld dat Atti en Heit, de Friese naam voor vader een zelfde stam hebben. ‘Heiti’, tjsa…

Fort Saalburg ligt op een locatie waar een oud Castellum werd opgegraven

De Limes bezwijkt rond 408
De Goten waren al in de 3de eeuw afgestormd op de Romeinse linies. In 257 vond de eerste slag al plaats bij de Donau (waar de Limes liep). De Oostgoten leefden in Oekraïne maar werden daar rond 375 opgejaagd door de Hunnen. Ze zouden de Donaugrens overtrekken naar Bulgarije, en de Romeinen toestemming vragen tot verblijf en hun bescherming.

Aanvankelijk hielpen de Romeinen ze de grens over,maar na onenigheid over verblijfsvoorwaaden ontstonden de Gotische oorlogen (378-382). In de slag bij Adrianopel (huidig Turkije) zouden ze in 378 de Romeinen verpletterend verslaan.

Via de oostelijke route zouden de Visigoten uiteindelijk door Italië trekken, met hun hoofdman Alarik zouden ze in 410 Rome plunderen. Toen waren ze al ‘Ariaanse’ christenen, dat zijn mensen die naar de leer van de Alexandrische presbyter Arius Jezus niet als god zien. Vervolgens trokken ze daarna ook Spanje in, en daar vestigden ze toen een eigen l koninkrijk, dat in 582 katholiek-christelijk zou worden.

Dat rijk van Visigoten zou bezwijken toen de Moren (Islamieten) in de zevende eeuw binnenvielen.

Plundertocht Attilah, bron wikipedia

Goteburg en Gotland, herkomstgebied Goten
De Goten kwamen oorspronkelijk mogelijk helemaal uit Zweden. Daarnaar is ‘Goteburg’ mogelijk nog vernoemd, net als het eiland Gotland. Van daaruit hebben ze mogelijk Oost Europa gekoloniseerd. Net als de stam van de ‘Sueven’, die ook zuidwaarts trokken waarnaar ‘Zweden’ is genoemd. Daarnaar is nu nog de deelstaat ‘Schwaben’ vernoemd, waar het Zwarte Woud ligt.

Omdat de Sueven tot in het Zwarte Woud doordrongen. De blonde Besties in Duitsland zouden dan weer een Zweedse achtergrond hebben, althans volgens sommige theorieen. Want de stam van de ‘Allemannen’, waarnaar het Franse woord voor Duitsland Allemagne’ is vernoemd, die stammen weer af van die Sueven.

En die Sueven zouden dan ook via allerlei omzwervingen vanuit Oost Duitsland hier zijn gekomen.

Ach, de Bijbel zit ook vol broedermoord en doodslag

Al in de derde eeuw (234 en 260) voerden die Sueven/Allemannen aanvallen uit op de Romeinse Limes, toen ze westwaarts door huidig Duitsland trokken. Ze zouden vervolgens een stuk Romeins grondgebied innemen, om zich daar te vestigen. Vervolgens werden ze deel van het Romeinse leger. (328)

Maar uiteindelijk zouden de Allemannen/Sueven toch de Elzas binnendringen (Oost Frankrijk), deels op de vlucht gejaagd door de Hunnen. De Limes zou bezwijken, toen de Romeinen hun soldaten daar in 408 aan onttrokken, omdat de Goten dreigden Rome te verpletteren.

De Sueven trokken over de Pyreneen en zouden in West Spanje en Galicia hun eigen koninkrijk vestigen rond 440. De Romeinen werden daar verslagen.

Ingang Fort Saalburg

Hunnen drijven mix Germaanse volken
En zo mixte dus de hele Europese bevolking van de 3de tot de 5de eeuw, terwijl het West Romeinse Rijk instortte. De Franken die de naam aan ‘Frankrijk’ gaven, dat waren ook een mix van Germaanse stammen die het oorspronkelijke ‘Gallie’, van “Gaelic’- dus Keltisch- op de oorspronkelijke bewoners buit maakten.

Die Franken zouden de erfenis van het West Romeinse Rijk proberen voort te zetten vanaf de 5de eeuw. Hun Koning Clovis zou het christelijk geloof aannemen, en de Franken zouden zo later de militaire macht vormen achter de noordwaartse verspreiding van dat geloof. Tot in Friesland toe.

Nu komen we dan uit bij de stam waar ons verhaal over gaat: de Bourgondiers. Ook die stam kwam oorspronkelijk uit Scandinavie, vanaf Bornholm dat Borgundarholm zou hebben geheten. Die vestigden zich ook in Oost Europa rond het jaar 200.

De mooiste plekjes waren daar toen al bezet door de Goten en Vandalen. Dus werden ze verdreven, en de Bourgonden zochten vervolgens hun heil bij het gebied van de Main bij Frankfurt. En daar waren de Romeinen niet zo blij mee.

Muur Limes

Hart uitsnijden
Om te zeggen dat het leven toen geen pretje was, niet iets voor watjes, daar gaat het Atlilied dus over. Zowel de mannen als de vrouwen waren heidens en keihard, en het Atlilied klinkt nu niet bepaald als de Bergrede van Jezus Christus. Het is wraak-tegenwraak wat de klok slaat en bloedvergieten.

We lazen in het begin al, hoe Gunnar de Bourgondier dus door de Hunnen is gevangen genomen. De Hunnen willen de goudschat hebben van de Nibelungen. Maar wat Gunnar betreft krijgen ze die nooit. De enige die weet waar deze in de Rijn verstopt ligt, dat is zijn medestrijder Hogni, de aanvoerder van de Goten.

Die probeerde de gevangenneming door de Hunnen nog tegen te gaan;

Hogni sloeg er zeven met ’t scherpe zwaard, wierp heftig de achtste in ’t hete vuur: zo moet zich een koene in de kamp verweren.

Fort Saalburg

Als hij de Hunnen verklapt waar de schat ligt mag hij blijven leven, zo is de deal. Maar Hogni laat liever zijn hart uitsnijden en bij Gunnar op een dienblad brengen, dan dat hij dat vertelt. Gunnar doet dan ‘lekker Puh’ naar Attilah de Hun:

Wees zo verstoken van schatten Atli, als u zal ontgaan ons eigen bezit! Ik weet dat bij mij veilig bewaard is der Nibelungen schat, nu gestorven is Hogni!

De Hunnen vermoorden ook Gunnar, en zijn zuster Gudrun (Kriemhilde) zint vervolgens op wraak. Als Atli zich in de bierhal bedrinkt, doodt ze beide kinderen Erp en Eitil die ze van Atli kreeg. En daarvan maakt ze een vleesschotel:

De bierschalen klinken, de bekers van Atli, terwijl in de hal, de Hunnen juichten, de dappere strijders met lange snorren (…)

Toen schreed de vrouw (Gudrun RZ) als schenkster der mede (honingdrank RZ), en bood de toespijs aan de trotse Hunnen; bleek van haat hoonde zij Atli.

Nu hebt ge van uw zonen gij zwaardenschenker met honing vermengd de harten gekauwd; nu kunt gij verteren de toespijs bij het bier, mensengebraad tot maaltijd genoten!

…september 2017 verschenen als ‘fantasy’ met Kriemhilde op de cover

Een pittig wijfje, die Gudrun. En met Attilah rekent ze dan genadeloos af, die in de veronderstelling leeft dat ze gewoon een grapje met ‘m maakt.

Atli was zorgeloos van zinnen bedronken, had ook geen wapens, wist van geen argwaan: beter was het spel als beiden in liefde elkaar omarmden in der edelen bijzijn!

Gudrun doet alsof ze hem seksueel zal plezieren. Maar dan maakt ze hem af. Voor ze de hele bierhal met alle manschappen daarin in brand steekt, toont ze zich nog dierenvriend. De vastgebonden honden laat ze nog los om te ontkomen.

Met ’t zwaard gaf het bed zij bloed te drinken, met wraakgierige hand: de honden ontbond zij, joeg ze de deur uit, en wekte de dienaars met felle brand om haar broeders te wreken.

Zij wijdde tot de vuurdood die binnen waren en van Gunnars moord uit Myrkheim kwamen; de balken stortten, de schatkamers rookten, de burcht der Budlungen; de schildmeisjes brandden en vielen verzengd in het ziedende vuur.

Het lied is ten einde! Geen enkele vrouw wreekte ooit haar broeders in ’t blanke pantser! Drie koningen heeft zij verkondigd het lot des doods, voor zij ’t leven liet!

Het Atlilied klinkt ietsje anders dan de christelijke Bergrede…

Zo bedacht ik me dat al die wrede christelijke martelaarsverhalen voor de Germaans-Heidense markt zijn bedacht. Zoals Cunera, die gewurgd werd met een worgdoek door een wraakzuchtige heidense prinses. Dat je wel een christelijk verhaal bedenkt, maar daar met evangelisch excuus voldoende moord en doodslag in verwerken kunt.

Dat je als kersverse christen toont dat je ook weer geen watje bent. Bij de kruistochten en de Protestantse oorlogszucht, kon je dan weer genoeg te rade in het Oude Testament. Dat begint al bij de broedermoord van Kain op Abel, en vervolgens wordt ’t niet veel beter.

Hoe het ook zij: een superieure beschaving als de Romeinse kan dus door een combinatie van interne verzwakking en natuurkrachten ineenstorten. Op drift rakende natuurvolken die je rijk binnendringen zijn zo’n natuurkracht.

Fort Saalburg

Wat de Hunnen uit de steppe dreef, dat kunnen klimaatswisselingen zijn. Wie het weet mag het zeggen. Opvallend is wel, hoe 1 man het verschil maakte, net als bij “Alexander de Grote’. Want zodra Atilla dood is, valt het hele gezelschap uit elkaar om weer in de steppen terug te trekken.

Attilla kwam na een nacht met 1 van zijn nieuwe bruiden om het leven in 453. Het Atlilied geeft dus een mogelijke versie van zijn einde weer. Het West Romeinse Rijk zou 478 ophouden te bestaan. De Franken namen toen het stokje over met de tot het christendom bekeerde Clovis en hun Merovingische dynastie.

En daarmee zouden de Friezen dan weer te maken krijgen, want die brachten hier het christelijk geloof. Dat van ‘de andere wang’, iets dat in de heidense wereld van wraak-tegenwraak ondenkbaar zou zijn.

One Reply to “Als wraak Attila zijn eigen zoontjes voeren…”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *