Op een lantaren in Woudsend vonden we een sticker met de vermelding ‘Knokploeg Gaasterland,’ en ik dacht: Hee, wat actueel! Toen Europa gedwongen verenigd was onder bezetting van een Duitse dictator, die via Operatie Barbarossa de Russen belaagde, en de media massaal de Joden demoniseerden, blonken Friese helden uit in het verzet, georganiseerd in vele knokploegen. Hun heldenverhalen zijn een inspiratie voor  mannen en vrouwen in deze tijd, samengebracht op oorlogsbronnen.nl.

Toevallig bespreken we deze week op Café Wereldleed het boek ‘God in de Oorlog’ van historicus Jan Bank, over de verschillende rollen die christelijke kerken en personen in die tijd speelden. Dus sluit het onderwerp mooi aan bij deze zaterdagbespreking op Interessante Tijden.

Op die website zijn de levensverhalen van zoveel mogelijk van de 180 duizend Nederlandse oorlogslachtoffers bijeen gebracht. Het lemma over de KP Friesland stelt:

De KP Friesland was een onderdeel van de LKP en bestond uit diverse plaatselijke knokploegen, te weten in Leeuwarden, Dokkum, Drachten, Joure, Koudum, Scharnegoutum, Sexbierum en Sneek. De KP Friesland pleegde op 8 december 1944 een overval op het Huis van Bewaring te Leeuwarden, waarbij 51 personen werden bevrijd.

Hier word de KP Gaasterland niet expliciet genoemd. Terwijl deze toch ruim actief was bij het huisvesten van geallieerde piloten, buitmaken van bonkaarten en overvallen op archieven met persoonsgegevens waaruit de Duitsers dan dwangarbeiders voor hun werkkampen konden opsporen.

Mijn eigen Pake Rypke zou nog deelnemen aan de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, die waren in het laatste oorlogsjaar opgezet om de geallieerden te assisteren bij de bevrijding. Van de Steendam-kant hebben diverse oud-ooms daadwerkelijk in Duitse kampen gezeten als dwangarbeider.

Afke haar vader, Evert Smit jr. was net als hem een jaren ’20’er die ‘de oorlog’ live en bewust meemaakte. Hij zou op de Zaanse Schans een clandestiene drukkerij voor verzetskranten leiden.

Hun generatie is al meer dan een generatie verdwenen van het levenstoneel. Zij maakten écht wat mee, én liepen daar niet mee te koop ter meerdere verering van zichzelf. Die deden wat gedaan moest worden. Het huzarenstukje van de Friese knokploegen blijft natuurlijk de overval op de Blokhuispoort in Leeuwarden, waarbij 50 opgesloten verzetstrijders werden bevrijd. Zonder dat een schot gelost hoefde te worden.

De leiders daarvan tetterden dat later ook niet van de daken om zelf in het zonnetje te staan. Ze deden wat gedaan moest worden volgens hun overtuiging, met kloten als klepels. De leider van De Overval, Pieter Gerke Oberman is in 1972 overleden in Dokkum.

Friesland was de kroon van het verzet, en dan vooral de huisvesting van onderduikers in het agrarische land, zowel van Joden als mensen die de Arbeiteitseinsatz ontvluchtten.

Ik weet nog dat mijn Pake Rypke regelmatig moest onderduiken, omdat hij anders voor dwangarbeid in Duitse kampen opgeroepen kon worden. Dan moesten ze helpen in de wapenindustrie voor de oorlog tegen ‘De Russen’… De Nazi’s waren bij Operatie Barbarossa Rusland binnen gevallen, waarbij Oekraïne een speciaal doel was. Omdat dit de graanschuur van Europa was, naast de olievelden van Bakoe.

Mijn ‘Oma’ Roelofke had haar verhalen bewaard over die tijd. Van ‘de evacuee’ uit Limburg, die bij hen in de kost was en die bij het lekkere eten altijd stelde ‘Zo moet het maar wezen’… En natuurlijk van de pas geboren (en recent overleden tante) Wijke, die in de wieg lag toen de Duitsers naar mijn pake Rypke op zoek waren.

De huilende Duitse soldaat, die zelf ook zo’n kleintje thuis had in de wieg. Die werden ook maar opgeroepen en moesten meedoen.

De Nationaal Coordinator Terrorisme en Veiligheid, SD
Oorlogsbronnen.nl licht bij het Friese verzet Krijn van der Helm er uit. Die was een KP-leider die voor het huis van zijn schoonouders door een Sicherheitsdienst-medewerker werd doodgeschoten in Amersfoort in 1944. De Duitsers waren al op de verliezende hand aan beide fronten, de avondklok was al ingesteld als tijdelijke noodmaatregel.

Later op 1 december 1945 zou hij in Leeuwarden op de Noorderbegraafplaats herbegraven worden, in het bijzijn van zijn nog overlevende KP-makkers. Hij werd door de Duitsers gezocht als ‘Terrorist No 1’, zo vermeldt dit krantenartikel over zijn begrafenis op oorlogsgravenstichting.nl…Pieter Gerke Oberman zou Krijn van der Helm opvolgen als leider van het (gewapende) verzet tegen de vijandige bezettingsmacht, geleid door een Duitse dictator.

We zullen hier nog veel meer van deze inspirerende personen en verhalen opsporen, die relevant zijn voor het leven in onze Interessante Tijden. Je voelt je dan toch een beetje een slappeling, vergeleken bij wat deze mensen riskeerden en deden. Graag zou je zelf een voorbeeld aan ze nemen, bij de strijd tegen onrecht door de vijandige bezettingsmacht die in de huidige tijd plaatsvindt.

Hierin staat je leven niet op het spel, het Jetten-regime schiet je niet neer op straat. Hoewel er ambtenaren zijn die al opriepen om de boeren in de knieën te schieten, zoals Farmers Defense Force liet zien.

Enkel je eigendom en je omgeving staan op losse schroeven. Maar het zijn wel Interessante Tijden, wanneer je boer bent, visser, ondernemer, mkb’er, onder het Verenigd Europa geleid door de Duitse Dictator Ursula.. Hierin vervult de NCTV de rol die de SD in 40-45 deed, nu met de framing dat de door dit regime bestolen boeren verkeerslachtoffers veroorzaken. FDF werd door NCTV al gelinkt aan ’terrorisme’, en anti-institutioneel extremisme…

• Het boek over de Friese Verzettelijke mentaliteit, Liever dood dan Slaaf, een pelgrimstocht door de Friese Natuur op zoek naar Vrijheid, vind je via de gelijknamige webzijde www.lieverdooddanslaaf.com