Op de zondag geen profane boodschappen. Dan bestuderen we de Heilige Schrift, Het Boek dat de basis was van de Westerse Beschaving en onze taal. Vandaag behandelen we de vraag of God ‘spijt’ kan hebben van zijn eigen besluiten.

Want dat zou betekenen dat Hij niet alwetend is en ook niet altijd kan voorzien wat consequenties zijn van Zijn eigen handelen. De God van het Oude Testament krijgt door de Bijbelschrijvers zowel het vermogen tot berouw toebedeeld, als het idee dat hij niet als een mens ergens spijt van kan hebben.

Maar zou God onvermurwbaar zijn, dan zou verbaal gebed met woorden ook geen zin hebben en zou hij  niet op Zijn Wegen terug kunnen komen via goede argumentatie. Dat is echter wel wat hij doet nadat Mozes Hem overtuigt om zijn eigen Volk niet te vernietigen.

Met een goed argument….
We kwamen bij een eerdere Bijbelstudie al de passage tegen, dat Mozes via voorbede probeert om JHWH van de vernietiging van zijn hele volk af te houden. Dat gebeurt in Exodus 32 nadat Aaron (stamvader van de priesterklasse de Levieten) het Volk een Gouden Kalf liet maken om te verafgoden. Hier kan God juist wél berouw krijgen, wanneer je maar een goed verhaal hebt bij Hem.

Er staat letterlijk dat God het hele volk wil vernietigen, zo boos is Hij. Maar omdat Mozes stelt (Exodus 32:12-13) ….

“Waarom zouden de Egyptenaren zeggen: Met kwade bedoelingen heeft Hij hen uitgeleid, om hen in de bergen te doden en hen van de aardbodem te vernietigen? Laat Uw brandende toorn varen, en heb berouw over het kwaad voor Uw volk.

Denk aan Abraham, aan Izak en aan Israël, Uw dienaren, aan wie U bij Uzelf hebt gezworen en tot hen gesproken hebt: Ik zal uw nageslacht talrijk maken als de sterren aan de hemel, en dit hele land waarover Ik gesproken heb, zal Ik aan uw nageslacht geven, zodat zij het voor eeuwig in erfbezit nemen.

Lees je in Exodus 32 14 de volgende wonderlijke zin:

Toen kreeg de HEERE berouw over het kwaad dat Hij gesproken had Zijn volk te zullen aandoen.

JHWH kan zich dus laten ompraten door zijn profeet Mozes. Dan krijgt Hij zelfs ‘berouw’ als een mens. Dat is de God van de Torah, de boeken Genesis, Exodus, Numeri, Leviticus en Deuteronomium, die de Bijbelschrijvers aan Mozes toeschrijven. Al kom je in de Psalmen een vergelijkbare teneur tegen bij de zin ‘Wie zal u loven in het graf’.

De Psalmist probeert zijn armzalig lot te gebruiken om God te vermurwen, als een Persoon waarmee je in redelijk overleg kunt.

Berouw na ongehoorzaamheid
In latere Bijbelboeken kan God zowel berouw krijgen als geen berouw hebben. Neem de passage waarin Koning Saul zijn koningschap verliest. Omdat hij de genocide op de Amalekieten niet volledig naar opdracht uitvoert, valt Saul uit de gunst van JHWH en zijn profeet-priester Samuel, die Saul had gezalfd tot koning.

Zijn opdracht in 1 Samuel 15 vers 3 luidde:

Ga nu heen, en versla Amalek, en sla alles wat hij heeft met de ban. Spaar hem niet, maar dood hen van man tot vrouw, van kind tot zuigeling, van rund tot schaap, en van kameel tot ezel.

De Amalekieten met al hun levende have moeten dus oorlogsoffer zijn voor JHWH, die hier ook hun Oorlogsgod Mars is, net als bij Jozua en in het verloren gegane (niet in de Bijbel opgenomen) ‘Boek van de oorlogen van JHWH’. Iedere bloeddruppel moet van JHWH zijn, dat is ‘met de ban’ slaan, en neem je als uitvoerder iets van dat offer weg, dan ben je zelf de klos.

Saul vindt het zonde van al dat vee en de schapen, dat ze die ook moeten doden:

Maar Saul en het volk spaarden Agag, de beste schapen en runderen, en wat bijna het beste was, de lammeren en alles wat goed was. Zij wilden die niet met de ban slaan. Maar elk gebruiksvoorwerp dat waardeloos en vergaan was, sloegen zij met de ban.

“Ik heb er berouw over”…
Omdat Saul dus iets voor zichzelf houdt, dat hij als oorlogsoffer had moeten doden krijgt JHWH spijt, berouw:

Toen kwam het woord van de HEERE tot Samuel:
Ik heb er berouw over dat Ik Saul tot koning aangesteld heb, omdat hij zich van achter Mij afgekeerd heeft en Mijn woorden niet uitgevoerd heeft.

Maar dat berouw is geen berouw uit liefde. De grootste zonde die je JHWH kunt flikken is dat je hem nept, voor de gek houdt. Samuel doet deze mededeling vervolgens aan Saul. Hij zal het koningsschap verliezen, en het lukt Saul niet om Samuel te vermurwen, in Samuel 1 15 vers 29:

Toen zei Samuel tegen hem: De HEERE heeft vandaag het koningschap van Israël van u afgescheurd en het aan uw naaste gegeven, die beter is dan u.

“Hij heeft er geen berouw over”
Maar volgens Samuel kan JHWH niet als een mens berouw hebben. Terwijl JHWH net nog stelde dat hij ‘berouw’ had om Saul te laten zalven. Niettemin stelt Samuel dan over Hem

Ook liegt de Onveranderlijke van Israël niet, en Hij heeft er geen berouw over; want Hij is geen mens, dat Hij ergens berouw over hebben zou.

Op Zijn besluit om het koningschap af te nemen komt JHWH dan niet meer terug, daarover kan Hij geen berouw hebben.

Terwijl de God van de Torah van de Joden juist wel zeer veranderlijk is. Hij kon in Genesis 6 immers ook spijt krijgen dat hij mensen had gemaakt. En vervolgens berouw krijgen voor de zondvloed, zodat hij met de regenboog een verzoeningssymbool installeerde.

Juist die vermurwbaarheid maakt dat zowel Joden als Protestanten met veel verbaal gebed in de weer zijn, dat ze Hem kunnen bewegen tot een andere lotsbestemming. Zou God nergens spijt van kunnen krijgen of op Zijn Wegen kunnen terugkomen, waarom zou je dan via lange gebeden en gebedsgroepen immers proberen om die Weg te keren?

In een volgende studie zullen we meer van dit soort passages bespreken. We doen dat onbevreesd, in een missie de Bijbel beter te begrijpen zonder ergens voor weg te duiken. Zonder de Bijbel ken je de eigen cultuur niet en daarmee ook jezelf niet, dus moet je deze beter bestuderen. Beter cultuurchristen zijn dan proleet, onwetende barbaar.

• Heb een goede zondag, en heb je wat opgestoken, doe dan een duit in de collectezak van Interessante Tijden, je studiecentrum voor Natuurlijke Historie

Donatie bedrag:

€

Doneren