Een begrip uit mijn jeugd sneuvelde door explosie energielasten
De vervijfvoudigde elektriciteitskosten voor MKB sinds 1995 en vertienvoudigde gasprijzen richten een waren slachting aan bij voedselwinkels buiten de CBL-supermarkten om. Liefst 22 procent van zelfstandige bakkerswinkels (ongeveer 4350 naar 3200) met personeel moest afgelopen vijftien jaar stoppen dankzij de explosie van energiekosten door klimaatpolitiek van Rutte/Jetten. Met een piek van afhakers (500) in de jaren 2019-2024.
Optische groei vindt plaats bij zelfstandige (amateur) thuisbakkers die zich door “Heel Holland bakt’ lieten inspireren, of van die Gen Z ‘foodies’, Selfie-makende wapperhandjes met tribal tattoo of urban samourai-haarknotje die voor Instagram bakken wanneer en tot ze er nog zin in hebben, “want ja ik heb duswelbeswel ook nog een levuh.” Daardoor kun je in diverse bronnen een vertekende trend tegenkomen.
Er is wel subsidie om brood te verbranden voor het klimaat, een typisch 2030 Agenda plaatje
Die cijfers van bakkerswinkels zijn op te vragen via het CBS (MKB Statline), en je kunt vervolgens met je robot daar een trendgrafiek uit halen. Je robot doet dat eenvoudig en komt dan op een daling in het aantal bakkerijen met personeel. Dan zou je ook een stijgende trend kunnen fabriceren, door alle thuisbakkers mee te tellen die half hobbymatig wat aanklooien, die onder definitie SBI 1071 vallen bij CBS.
Maar dat zijn dus eenpitters, niet de warme bakkerijen van echte Nederlanders zoals je die uit je jeugd nog kende. Dat zie je ook bevestigd bij ‘Bakkers in Bedrijf’ die zich op de zelfde cijfers baseren
Het aantal bakkerswinkels in Nederland daalde in 2024 naar 3.343. Dat zijn er bijna 500 minder dan vijf jaar geleden. Vooral zelfstandige bakkers zijn verdwenen: in tien jaar tijd is bijna een kwart gestopt. Winkels van ketens/formules blijven redelijk stabiel in aantal. Goed nieuws is dat er in 2024 meer nieuwe bakkersbedrijven bij kwamen (538) dan dat er stopten (444).
De meeste nieuwe zaken zijn eenmanszaken. De bedrijven die stoppen doen dat met name omdat er geen opvolger te vinden is. Regionaal zijn de verschillen groot. In Groningen en Friesland verdwenen de meeste winkels,
Andermaal is er dus ook nog een opvolgingsprobleem. Wat logisch is, wanneer economische prognoses slecht zijn. En dat is juist voor Friezen erg naar, want we zijn hier toch al de economische achterblijvers van Nederland, alleen in negatieve zin ingehaald door Groningen en Drenthe:
Het aantal economische activiteiten per landsdeel zoals CBS dat registreert, tweede kolom is de landbouw waarin FRL een lage middenmotor is
Maar de ‘echte’ trend bevestigt de observatie die je overal in winkelstraten ziet. Zoals bij het tragische lot van Van der Kloet in het Friese stadje Franeker. Die kende ondergetekende sinds zijn kleutertijd. Isniemeer. Je houdt wel franchise-ketens over als ‘Bakker Bart’ enz.
Laten we daarbij ook onze eigen zonden bekennen.
Het is ook te duur bij zulke winkels, omdat je ze met de supermarkten vergelijkt die brood uit de fabriek halen. Wanneer je toch al je boodschappen doet, ga je niet meer snel naar een aparte bakkerswinkel. Maar voor het kader van ons onderzoekje “waar krijg ik eten wanneer de supermarkten dicht zijn” is het toch relevant deze trend aan te halen.
De Molenvrouw uit Witmarsum doet het wel goed en ze heeft ook erg lekker spul
Je kunt alleen groeien door heel klein te blijven zonder duur pand en extra personeel (waarvan je het salaris ook moet doorbetalen wanneer die bij het uitgaan z’n been breekt of door dronkenschap in de sloot belandt), of door heeeeeel groot te worden. Dus daar dient ook je strategie te liggen bij lokale en regionale voedselonafhankelijkheid, zoals we dat in Friesland al doen.
Verder is het gewoon te duur geworden iets te produceren met een mkb-bedrijf in Nederland. Een hoofdoorzaak daarbij is de Agenda 21/2030 (Klimaatbeleid) die zowel ‘linkse’ als ‘rechtse’ kabinetten uitvoerden sinds 1995. En ‘sociaal’ beleid, dus het naaien van werkgevers met ‘minimum loon’ en ‘rechten’ voor werknemers.
Je mag als werknemer dankbaar zijn dat je werk krijgt, en dat iemand zo gek is in NeDDRland nog een bedrijf te willen. Je hebt hier alleen nog toekomst als ambtenaar, oftewel ‘kwartiermaker duurzame klimaattransitie’ of als statushouder/uitkeringtrekker. Of in de advocatuur, want door het EU-regelpak met liefst 800 duizend wetten en regels van gecodificeerd onderling wantrouwen en de stormachtige groei van het Vaderlands ambtenarenapparaat is er altijd wel een nieuw juridisch gevecht te slechten.
Dat de NVWA je weer uit kwader trouw bejegent, of de gemeente-ambtenaar omdat je bedrijf niet in de ‘Omgevingsvisie’ zou passen. Of straks: dat ze je als ZZP’er (Zelfstandige Zonder Perspectief) een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering door je mik duwen, zodat je spaargeld voortaan naar een verzekeringsboer gaat. Of die warmtepomp van 15k terwijl je met een HR gasketel voor 2k klaar was. De ellende die hun overheid voor ons nog in de petto heeft om Net Zero te halen in 2050 overtreft je ergste fantasie.
Voor nu:
Ik zeg dus niet “je kunt geen brood meer kopen”, maar: het voedselecosysteem en de diversiteit aan voedselpunten verschraalt sterk. Je wordt steeds meer aangewezen op bewerkt massavoedsel uit een beperkt aantal ‘chokepoints’…Het meest was dat zichtbaar tijdens ‘Corona’ toen het kleinwinkelbedrijf grotesk werd genaaid, terwijl de CBL-supermarkten recordwinsten behaalden. Dat is dus ook de periode waarin de meeste bakkerijen over de kop gingen.
- Waardeer ons heerlijke gesomber met een bijdrage klein of groot