Grutte Pier uit Kimswerd, die kennen de meeste Friezen wel. Maar wie kent er de Harlinger held Okke Hel die de duivel versloeg bij een roeiwedstrijd, behalve leden van de sloeproeivereniging Okke Hel? Liever dood dan Slaaf brengt deze Friese strijder weer tot leven met een winterbier in de brouwstijl van Frisian Imperial Stout, met tonen van koffie, cacao en chili, om het vleugje hellevuur te accenturen dat Okke na zijn strijd tegen de duivel mee terug nam. De strijdmakker van StrijdT-bier is nu via onze webwinkel ‘liever dood dan slaaf’ te verkrijgen.

Zaterdag bij De Bierwinkel in Sint Nyk vindt de lancering plaats met proeverij. Daar kun je ook vanaf 13:00 bij zijn. We hebben het bier gemaakt met zogenaamde Caramelmout, die ook wel kristalmout wordt genoemd. Dat is andere mout dan pilsmout, die we overigens ook toevoegden bij het zogenaamde schroten.

Bij het schroten leeg je zakken mout in de schrootmachine, die de mout vermaalt en dan komt dat in de maisch-tank terecht. Daar maak je de zogenaamde Wort, de mout met water die je verwarmt en roert tot de suikers vrij komen. Je gebruikt verschillende temperaturen bij het maischen zodat er verschillende soorten suikers en dus aroma’s in je uiteindelijke bier komen.

Dan krijg je dus verschillende laagjes in de smaak.

Normaliter droog je groene mout in een eest (zoals bij pale ale en pils mout). Zoals je bij The Swaen.com kunt zien in Kloosterzande, in hun ‘De Reis van Mout’-artikel is een ‘eest’ een gespecialiseerde oven. Daarin droog je de vochtige mout zodat de kieming stopt.

Bij karamelmout  gaat vochtige mout in een roterende trommelrooster bij een temperatuur van 65–72 °C waar het vocht binnen blijft. De eigen enzymen van de mout (α- en β-amylase) zetten het zetmeel binnenin de korrel om in suikers.Het binnenste van de korrel wordt vloeibaar. (een soort mini-maischproces per korrel)

Zodra de omzetting klaar is, verhoog je de temperatuur sterk tot 110–165 °C zodat alle vocht verdampt. De suikers karameliseren en vormen harde, glasachtige, onvergistbare dextrinen met bruinige kleur.

Om de toffee/karamel-achtige smaak te krijgen vinden Maillard-reacties plaats die kleur en aroma geven, ook bij het bakken van bruin brood.

Maillard-reacties zijn een reeks reacties tussen eiwitten/aminozuren en suikers, die optreden bij verhitting, zodat je een bruine kleur krijgt.

De reacties zijn vernoemd naar de Franse chemicus Louis-Camille Maillard, die de reactie in 1912 beschreef. Typische temperatuurrange: ongeveer 140–165 °C, maar de reactie kan al bij lagere temperaturen (vanaf ca. 50–60 °C) langzaam starten.

Er komt dus nogal wat biochemie bij kijken om een bepaald soort mout te maken. Dat hoeven wij dus niet te doen en gebeurt al bij de mouterij. Maar je ziet dus hoe de basisgrondstoffen de smaak kunnen beïnvloeden.

Moderne brouwers maken van die biochemie gebruik om nauwkeurig de smaak te bepalen. Toen die kennis er nog niet was kon je dus ook niet een herkenbaar speciaalbier maken.

Want dan was je als het ware steeds aan de goden overgeleverd. Nu volg je best strakke schema’s, en heb je voor iedere brouwstijl een traject met doseringen en verhittingen dat je al via een computerprogramma aflegt.

Je ziet dus hoe afhankelijk je bent van de mensen die de goede grondstoffen niet alleen verbouwen (de boeren) maar ook hoe je afhankelijk bent van de mensen die ze vervolgens ook op een goede manier voorbewerken. (de mouterij)

Daarmee zie je dus ook hoe belangrijk het is om ons bier te drinken. Want zo houd je niet alleen de brouwerij in stand, en je steunt mijn werk door bierverkoop. Tegelijk geef je ook werk aan de mouterij en aan de boeren die het gerst en de tarwe verbouwen voor ons bier. Zodat die hun gezinnen weer kunnen onderhouden.

Je draagt kortom bij aan het algemeen levensgeluk van velen wanneer je veel ambachtelijk bier drinkt.

Dus al drinkend werk je aan economische groei van de plattelandseconomie. Dat is toch een veel beter doel dan zielige zeehondjes of negroïde bollebuikjes ergens in ver Afrika met eeuwige honger of een lichamelijk defect dat subsidie vraagt. Dat is slechts de persoonlijke opinie natuurlijk.

Wat wel objectief is vast te stellen? Okke Hel is een bijzonder mooi gelaagd en complex donker winterbier geworden. Met dank aan mijn vrouw Afke, die op het idee kwam om een donker bier met cacao, koffie en chili te maken. Zij heeft ook al het artwork rond Okke Hel ontworpen.

We zaten naast elkaar op bed, ze zat wat te tiptoetsen op haar mobiel en voor je het weet had ze een hele Okke Hel-mythologie in elkaar gezet.

Die mythe en het volksverhaal leveren we dan ook bij ons bier- een perkamentrol- en je krijgt ‘het verhaal van Okke Hel’ ook bij ons bier geleverd. Dan heb je dus niet alleen een complex lekker biertje voor een lange winteravond bij het haardvuur. Maar ook een stukje Friese mythologie en cultuur.

Je kunt nu alvast online je eigen Okke Hel bestellen. Dat gaat via de onderstaande link: