Op de zondag geen profane boodschappen. Dan lezen we uit De Heilige Schrift, Het Boek waarop de Westerse beschaving rust. We beginnen de lezing in een zogenaamde ‘kleine’ profeet, die bijna nooit aandacht krijgt: Maleachi. 

We lezen hier in Maleachi 1 . Daarin verklaart de HEERE via de profeet dat hij zijn volk heeft ‘liefgehad’, op de wijze van een bedrogen minnaar…

Maar belangrijker is de uit menselijk oogpunt beziene willekeur van HEERE die zich hier openbaart, voeding voor de predestinatieleer van Calvijn via Paulus in Romeinen 9.

Ezau heb Ik gehaat: Waarom? Daarom!
De profeet vertelt aan het begin dat hij een ‘last’ te melden heeft.

Een last, het woord van de HEERE tot Israël, door de dienst van Maleachi.

En daarna steekt hij van wal met een beschrijving van de ondoorgrondelijke voorkeuren van de HEERE

Ik heb u liefgehad, zegt de HEERE,
maar u zegt: Waarin hebt U ons liefgehad?

Was Ezau niet de broer van Jakob? spreekt de HEERE.
Toch heb Ik Jakob liefgehad,
en Ezau heb Ik gehaat.

Waarom verkiest HEERE de hielenlichter (letterlijke betekenis Jacob) en het moederskindje boven de grootmoedige en mannelijke Ezau? Het is immers Ezau in Genesis die zijn broer Jacob vergevingsgezind tegemoet gaat. Terwijl Jacob zich andermaal lafhartig toont.

Het antwoord: Daarom! zal niet iedereen tevreden stellen.

Het volk waarop de HEERE tot in eeuwigheid toornig is
Die uitverkiezing vindt niet plaats op grond van Jacob zijn verdiensten of hoogstaande karakter. Het is een zogenaamde genadegave. Niettemin, eenmaal gekozen, blijkt HEERE consequent te zijn in zijn haat. Hij wil de nakomelingen van Ezau- die niets hebben misdaan voor zover wij weten- voor eeuwig te gronde blijven richten:

Ik heb zijn bergen gemaakt tot een woestenij,
en zijn erfelijk bezit prijsgegeven aan de jakhalzen van de woestijn.

Hoewel Edom zegt: Als wij verwoest worden,
bouwen wij de puinhopen weer op,
zegt de HEERE van de legermachten dit:

Zullen zíj bouwen, dan zal Ík afbreken,
en men zal hen noemen: Goddeloos gebied,
en: Het volk waarop de HEERE tot in eeuwigheid toornig is.

Hoedt U voor namaak
Het ongeluk waarin de Edomieten als nakomelingen van Ezau steeds worden gestort, moet tonen hoe groots HEERE is

Uw eigen ogen zullen het zien,
en u zult zelf zeggen: Groot is de HEERE,
tot over de grenzen van Israël!

De rest van Maleachi leest als een jammerklacht van een afgewezen minnaar die niet meer serieus genomen wordt. Dat blijkt uit de gemankeerde offers (vlees en graan) voor de priesterklasse van de Levieten, mensen offeren kreupele dieren en bedorven graan.

HEERE kan veel hebben, behalve wanneer mensen iets doen dat ongemeend is, onecht. Je moet God niet gaan neppen. En dus wil HEERE wraak nemen, een oordeel en bestraffing geven, om de nep en het bedrog te verdrijven. Zo moet de Vreze des Heeren weer aangewakkerd worden.

Voeding voor de predestinatieleer
De Apostel Paulus citeert de aanhef van Maleachi in de brief aan de Romeinen-gemeente (9 vers 13, we citeren vers 11-17 voor de context). Dat gaat over de Uitverkiezing, de bron van de Predestinatie-leer van de Calvinisten.

Dit betekent dat je geen grip hebt over je lot, dat al bij geboorte door God is vastgesteld. Of je verstoten wordt of liefgehad, veroordeeld wordt tot Hel of de Hemel:

Want toen de kinderen nog niet geboren waren, en niets goeds of kwaads gedaan hadden – opdat het voornemen van God, dat overeenkomstig de verkiezing is, stand zou houden, niet uit de werken, maar uit Hem Die roept –werd tot haar gezegd: De meerdere zal de mindere dienen.

Niet uit je werken- zodat je door mensen als ‘goed’ herkend kan worden-  maar uit God’s verkiezing komt je lot voort. Die beweging kom je vaker in de Bijbel tegen. Het zwak ogende in mensenogen dat het sterkere zal worden. Vervolgens behandelt Paulus de voor de hand liggende conclusie over God’s willekeur:

Zoals geschreven staat: Jakob heb Ik liefgehad en Ezau heb Ik gehaat.
Wat zullen wij dan zeggen? Is er onrechtvaardigheid bij God? Volstrekt niet!

“dat ik in u Mijn kracht bewijzen zou”
Je bent op aarde zodat God door jou kan laten zien wij Hij is, daartoe ben je gepredestineerd, voorbestemd bij geboorte. Zowel ten goede als ten kwade in het kosmische drama:

Want Hij zegt tegen Mozes: Ik zal Mij ontfermen over wie Ik Mij ontferm en zal barmhartig zijn voor wie Ik barmhartig ben.
Zo hangt het dan niet af van hem die wil, ook niet van hem die hardloopt, maar van God Die Zich ontfermt.

Want de Schrift zegt tegen de farao: Juist hiertoe heb Ik u verwekt: dat Ik in u Mijn kracht bewijzen zou, en dat Mijn Naam verkondigd zou worden op de hele aarde.

Vervolgens sluit Paulus daar af met een soort ‘insh Allah’, God doet wat hij wil:

Dus Hij ontfermt Zich over wie Hij wil, en Hij verhardt wie Hij wil.
U zult dan tegen mij zeggen: Wat heeft Hij dan nog aan te merken? Want wie heeft Zijn wil weerstaan?
Maar, o mens, wie bent u toch dat u God tegenspreekt? Zal ook het maaksel tegen hem die het gemaakt heeft, zeggen: Waarom hebt u mij zó gemaakt?

Iedere tijd heeft zijn eigen profeten nodig
En daarmee plaatst Paulus in de lijn van Maleachi de Bijbel in oppositie met het Humanisme van Erasmus: De Mens kan worden wat hij wil? Nee, de mens kan alleen worden wat zijn Maker wil. Of je het daar nu mee eens wilt zijn of niet, dat maakt niet uit. Oftewel: Acceptatie is Verlichting.

Wie de Bijbel dus leest zonder het voor God op te willen nemen (de hoogmoed, alsof God jou nodig heeft om zichzelf goed te voelen), die merkt als het goed is dat innerlijke conflict.

Maar dat is al zo oud als het Protestantisme, van Protesta: getuigenis geven. (niet in de zin van ‘demonstreren met spandoeken’) Luther correspondeerde met Erasmus en zag in hem de kiem van het atheïsme. Wanneer mensen hun eigen lot kunnen verkiezen en kunnen worden wat ze willen, gaat God de deur uit.

Of wanneer ze DENKEN dat ze dat kunnen doen, zonder dat er bestraffing of consequenties volgen. Ni Dieu Ni Maitre, de leus van de Franse Revolutie. Eigenlijk klinkt die kreet al in Maleachi door in omgekeerde zin, of nog eerder al in Genesis 3 vers 22: de mens die als God zal kunnen zijn, die het zonder zijn Maker kan stellen als maker van zichzelf.

Wat je zonder ‘De Vreze des Heeren’ overhoudt is een soort nihilisme, het Mark Ruttisme, VVD’isme tot Chaos regeert. Je wilt dan niets meer echt serieus nemen, de Levensernst verflauwt, de schop onder de reet van de tot luiheid geneigde mensheid die er het liefste de kantjes vanaf loopt, alleen nog maar ergens mee weg komen, bullshitten.

Tegelijk laat je een andere Angst er in, Angst voor de Toekomst en een hang naar Veiligheid tot aan een Ministerie van Veiligheid. Je kunt beter de HEER vrezen dan de uitkomsten van risico/stikstof/klimaatmodellen van ‘deskundigen’.

En daarom zijn er dus steeds profeten nodig, zowel de grote als de kleine. Zoals je ook iedere week een goede preek gebruikt om dat punt er weer in te hameren. Want je bent het zomaar kwijt, en je loopt al snel achter afgoden aan.

Heb een goede zondag.

Donatie bedrag:

€

Doneren