Het Sovjet-Amerikaanse instituut voor ‘systeemanalyse’ IIASA in Laxenburg was niet alleen de modelfabriek voor de klimaathoax vanaf 1972. Het instituut bereidde ook de weg voor het gevecht tegen ’transboundary pollution’ en daarmee Sovjet-Amerikaanse toenadering via ‘zure regen’.

Een Zure Regen-project bij het IIASA in 1983 (RAINS) kwam tot stand dankzij goedkeuring van de neef van de oud-premier van de Sovjet Unie. Die was onderminister van het Sovjet Staatscomité van Wetenschap en Technologie. Met dat model konden ze ‘zichtbaar’ maken voor politici, wat in het echt nergens te zien was: de ecologische ramp die ‘zure regen’ over Europa zou brengen tot over vijftig jaar later.

Een jaar later zou de ambitieuze Nederlandse econometrist Leen Hordijk door hen benoemd worden tot de programmadirecteur. (1984-1987) Kameraad Hordijk werd de ‘mister zure regen’ van Nederland, die het probleem vervolgens zou herverpakken tot ‘stikstofcrisis’. Hij werd vervolgens door de ‘machten van boven’ de beleidsboom in Nederland (RIVM) en Europa (Europese Commissie) in gelanceerd, en schopte het zelfs tot IIASA-directeur.

Systeemanalyse: one Model to rule them all
Ik vond een fantastisch boek “The Power of Systems” (2016, Hoofdstuk 7) van een historicus met onuitsprekelijke naam- Egle Rindzeviciute-  die de loftrompet opzet over systeemanalyse. En daarin vind je de historie over hoe het IIASA de zure regenhype aan het benodigde academisch gezag hielp om zijn politieke ding te kunnen doen: De Hegeliaanse fusie van twee schijnbare tegendelen.

Politiek reed mee op de rug van wetenschap. Leen Hordijk kreeg zijn IIASA-baan via de VU-econoom Peter Nijkamp, ook in Rotterdam opgeleid in de school van Tinbergen’s econometrie.

Systeemanalyse is het idee dat je de hele wereld in een computermodel kunt vangen (*general systems theory, input-output-analyse), als opmaat om deze te controleren. (Cybernetica) One Model to Rule them all. Daarom werd die discipline ook ontwikkeld vanuit de militaire denktank RAND. De moderne variant op ‘one model to rule them all’ noemen ze ‘Digital Twin’…

In dat historische boek kun je zien, hoe de NATO en de Sovjetelite onder de vlag van ‘het muljeu’ internationale samenwerking zochten.De Sovjet- elite en Amerikaanse elite beschouwden IIASA als ‘neutrale’ grond, waar hun eigen personeel onder het mom van ‘wetenschap’ toenadering kon zoeken.

Directe NATO-betrokkenheid vermeden ze op papier, net als vanuit het Russisch militair apparaat. Maar beide kanten hun ‘leiders’ waren direct betrokken. Interessant nieuwtje voor ondergetekende: Buzz Holling was directeur van het IIASA in de zure regen-tijd. Wist je dat hij de stamvader is van ‘veerkracht‘ (resilience), het buzzword van nu bij alle beleid?

Die had dus een kort lijntje met de Sovjet-leiding, bij wie hij toestemming zocht om het Zure Regenprogramma te lanceren met de Sovjets samen.

De opmerkelijke rol van ‘het milieu’ om Oost en West te verenigen tekende ik al op voor De Groene Rekenkamer in ‘Klimaat, het pact tussen Karl Marx en De Markt‘.De bekendste vruchten van systeemanalyse zijn het rapport van de Club van Rome (grenzen aan de groei, 1972) en IPCC-klimaatrapporten.

De aftrap van ‘het milieu’ als US-Sovjettoenadering lag in 1966. Sleutelpersoon vanuit de Amerikaanse politieke elite hierbij was Russell Train. Die zou ook hoofd worden van het NATO-milieuprogramma dat in 1969 startte.

Precies in die tijd startte dus ook de zorg over ‘zure regen’ als ‘internationaal probleem dat alleen via internationale samenwerking’ opgelost zou kunnen worden. Oftewel: via verdere verdunning van nationale soevereiniteit. Academici met modellen zouden voortaan de beleidslijnen uitzetten en onze toekomst bepalen.

Zelfde namen als bij klimaatverhaal
Je komt de zelfde namen tegen bij zure regen en ‘klimaat’ zoals Joe Alcamo, de latere wetenschappelijk directeur bij UNEP.

De zelfde Sovjet-radioloog Yuri Izrael die vanuit Sovjet-zijde de klimaathoax hielp opzetten (hij werd in 1988 vice-voorzitter IPCC klimaatpanel, en vanaf 1974 baas van de Goskomgidromet, het Sovjet hydrologie, weer- en klimaatinstituut, van 1975-1984 vice-voorzitter World Meteorological Organisation), zou ook bijdragen aan het opblazen van Zure Regen als probleem (hij was co-auteur van een zure regenboek in 1983) dat alleen ’transnationaal’ aangepakt zou kunnen worden.

• Daartoe ontwikkelden ze het model RAINS (Regional Acidification INformation and Simulation),  een zwarte doos die enkel door een handvol systeemanalysten gesnapt is. Maar dat is nu precies de bedoeling. Want wanneer je dan kritiek hebt op hun bevindingen ben je ‘dom’ en ’tegen de wetenschap’ dus houd je maar het beste je mond.

Ook stikstof en ‘ozon’ komen in RAINS
Er was natuurlijk sprake van vervuiling met zwavelzuur door kolencentrales die kolen stookten met hoge zwavelgehaltes. In Nederland was dat probleem al grotendeels verholpen door de overstap op aardgas. Omstreden was natuurlijk de reikwijdte van dat probleem, of emissies uit verre landen ook je eigen land benadeelden. En wat nu de verdere ecologische gevolgen van die ‘verzuring’ waren. (de hoax van het Grote Woudsterven)

Dat kwam vanuit Zweden en Canada in 1968 voor het eerst op de onderzoeksagenda, het jaar van de Unesco Biosphere Conferentie. Hun meren zouden verzuren door zwaveluitstoot van kolencentrales, en daar zouden ‘De Russen’ aan bijdragen.

Zo zou dus ook het eigenlijke politieke doel- internationale samenwerking tussen Oost en West kunnen meeliften. De Noorse Premier Gro Harlem Brundtland zou daarom in 1978 speciaal naar Moskou afreizen. Die werd later Miss ‘Duurzaam’ met haar Brundtland-rapport (1984-1987 commissie), betaald door de Nederlandse regering.

Sterker nog, de huidige CO2-emissiehandel heeft als voorganger namelijk de handel in SO2-emissierechten die uit RAINS voortkwam.

In het RAINS model zou vervolgens niet alleen zwaveldioxide passen.. Maar ook: STIKSTOF!!!!! Daar begonnen ze onder Hordijk in 1987 mee. Het aanvankelijke RAINS-model was al ontworpen door een Italiaanse modellenbakker, Eliodoro Runca.

Toen Hordijk in 1987 van IIASA overstapte naar RIVM was het Helsinki Protocol tegen zwavelemissies in werking gezet, dat in 1985 ook door de Sovjets was getekend. Daar kwamen later protocollen tegen ozon (Montreal 1988) en stikstof bij (Sofia Protocol NOx emissies 1988)

Startpunt van dit alles was de Geneve Conventie voor Transboundary Pollution (1979) die in Europa in 1983 van kracht werd. Daar nam de Sovjet Unie aan deel. Het IIASA maakte dus een model bij die conventie, RAINS om zo druk te kunnen zetten bij verdere implementatie op nationale schalen.

Leen Hordijk was hun modellen-man
Dat afdwingen van internationaaal beleid doe je met het ‘gezag’ van ‘de’ wetenschap. En hiervoor was Leen Hordijk dus geselecteerd. Hordijk wist niets van bodemchemie, al kluste hij recent bij in ‘milieu-economie’. Belangrijker was dat hij goed kon netwerken, en hij had een dr-titel in economische rekenkunde op zak- als discipel van Jan Tinbergen (Erasmus Universiteit waar hij afstudeerde)

Als academicus kon hij als geen ander geloven dat een abstractie een eigen werkelijkheid kan scheppen, juist als deze in het ‘eggie’ niet bestaat. En dat je op basis van die modellen vervolgens de wereld moet besturen. Zo kwam Hordijk in 1987 vervolgens aan zijn baantje bij het RIVM. Zijn volledige CV kun je via deze link inzien.

Hordijk’s CV is een prachtig overzicht van hoe ‘het milieu’ uitgroeide en door-evolueerde tot machtsmiddel van de mondiale elite. Van ‘zure regen’ naar ‘biodiversiteit’ (het IMAGE landgebruik model) en ‘global change.’ (alles dat een ambtenaar op enig moment niet zint)

In 1989 richtte Hordijk bij het RIVM het Environmental Assessment Office (Milieuverkenningen) op en werd daarvan hoofd. Het RIVM zou vervolgens Nederland richting ecodictatuur helpen duwen. Daartoe leverden ze met rekenmodellen (systeemanalyse) dan de ‘wetenschappelijke’ rechtvaardiging.

Van RAINS naar GAINS (landbouw in het model)
Hordijk stond vanuit die hoedanigheid aan de basis van de fabricage (Nico van Breemen, Wageningen UR 1982) van het ‘stikstofprobleem.’ Daarmee proberen ze in Wolvograd aan de Rijn (Wageningen UR) die dekselse koelakken (boeren) er tot de dag van vandaag onder te krijgen. Om dat ‘probleem’ uit modellen aan academisch en dus politiek gezag te helpen werd hij in 1991 professor in ‘Milieusysteemanalyse’ in Wolvograd aan de Rijn.

En daar zou hij Wim de Vries (promovendus Van Breemen), klimaatprofeet Rik Leemans, Jan Rotmans en vele andere systeemanalisten op een schild helpen hijsen.Van Breemen promoveerde in 1982 op het idee dat ammoniakemissies uit de veehouderij tot ‘bodemverzuring’ leidden.

Dat idee zou vervolgens integreren met het zure regen door SO2-discours onder Hordijk’s vleugels. Hij zou ook als ‘Commissie Hordijk’ weer als regeringsadviseur optreden over ‘stikstof.’ Daarbij moeten de boeren moeten opdraaien voor een probleem dat vooral groeide dankzij NOx emissies uit (Vlieg)verkeer, industrie en de 3 miljoen zielen extra bevolking.

In 1991 zou RAINS worden uitgebreid met ammoniak-emissies uit de landbouw. Dat zou Ger Klaassen voorbereiden bij het IIASA in 1990. Een model dat dus voor zwavel was ontwikkeld, werd toen al gebruikt om een kostenanalyse te maken voor ammonniakbeleid in Europa.

In 1994 adviseerde Ger Klaassen al voor alle EU lidstaten hoe ze volgens zijn model het beste de boerenstand konden reduceren. Net als Hordijk kwam ook Klaassen van de VU als milieu-econoom het IIASA binnen.

Nu krijg je dus een betere indruk aan welke machten ze hun baantjes en carrières danken, terwijl ze uitsluitend in theorie werkzaam waren. Waar het hier nu om draait: In ‘The Power of Systems’ citeren ze Hordijk die zelf zegt dat het RAINS-model niet voor wetenschappelijk begrip was bedoeld, maar voor het forceren van politieke besluitvorming:

Wat een waardevolle aanvulling op de eigen kennis, The Power of Systems’. Meer hierover straks voor De Groene Rekenkamer, hoe de hoax van Zure Regen (Woudsterven) evolueerde tot het ‘stikstofprobleem.’ Want toen Hordijk RIVM-directeur werd (1989), werden ook de modelleurs aangesteld die het Aerius-model zouden ontwikkelen, de motor achter dat model.

Modellen zijn er dus vooral om gewenste politiek af te dwingen, en hier geeft Hordijk dat dus ook toe. RAINS kon- aldus The Power of Systems- zichtbaar maken wat de ‘schade’ van zure regen zou zijn. Terwijl die in het echt niet zichtbaar was, of wetenschappelijk omstreden. Het model was dus een politiek pressiemiddel, net als Aerius nu.

• Ondersteun je Studiecentrum voor Natuurlijke Historie, Interessante Tijden om ons in de lucht te houden. Wij onthullen de werkelijke macht, die ter academia ligt

Donatie bedrag:

€

Doneren