In een functionerende lokale democratie kun je als ingezetene via een partij bepalen of je de koers van je gemeente accepteert. Je mag er dan van uit gaan dat die volksvertegenwoordigers capabel zijn. Bij de verkiezingen morgen stem je voor de partij die het goed doet. Of je stemt op een andere partij, wanneer de partij waarop je stemde teleurstelde.

Maar wij krijgen nu via FNP-gemeente De Fryske Marren een ‘Burgerpeiling.’ Via een vragenlijst mogen we via een 20-40 duizend euro per jaar kostend onderzoeksbureau Enneüs BV uit Groningen (in eigendom van Arjan Rozema) melden of wij tevreden zijn over de ambtenarij in de gemeente, via het passeren van onze volksvertegenwoordigers. Als compensatie voor het feit, dat je ambtenaren zelf niet meer te pakken krijgt, en dat die ambtenarij zich door niemand laat verantwoorden.

Burgerpeiling peilt draagvlak voor ambtenarenoverschot
Die burgerpeiling is een ‘klanttevredenheid’-onderzoek dat de VNG in 2009 invoerde. Alsof je ‘klant’ bent bij hun overheid met hun gedwongen winkelnering. De Burgerpeiling is onderdeel van de website van ‘waarstaatjegemeente.nl’, en bedoeld voor ambtenarij om zichzelf op de borst te kloppen:

Vooral bedoeld voor gemeentelijke beleidsmakers, maar toegankelijk voor iedereen. Dashboards en rapporten maken het makkelijk data over gemeenten te vergelijken.

Dus de ambtenarij zoekt validatie voor eigen ambities, door onze volksvertegenwoordigers te omzeilen met een onderzoeksbureau. Enneüs moet die ambtenarij meer legitimiteit verschaffen met ‘onderzoek’, dat door gesuggereerde objectiviteit (getallen suggereren neutraliteit, terwijl de vraagstelling de uitkomst dicteert) ‘de waarheid’ heet in een politiek debat.

De peiling werd populairder, na de decentralisaties (Wmo 2007, Jeugdwet 2015, Participatiewet 2015, Jetta Klijnsma PvdA), toen gemeenten meer getallen moesten verzamelen over leefbaarheid, welzijn, relatie met de gemeente en dienstverlening. De vragenlijst richt zich op vier thema’s: leefklimaat, relatie met de gemeente, dienstverlening en welzijn/zorg.

Tonnen euro’s gemeenschapsgeld voor nutteloze onderzoeksbureaus
Decentalisatie betekent hier niet een grotere zelfstandigheid van gemeentes, maar ‘subsidiariteit’. Beleid wordt in beton gegoten bij de Verenigde Naties, Brussel en Den Haag, en via de VNG op gemeentelijke bordjes gelegd. Denk aan de Spreidingswet, die de ‘vervangingsmigratie’ van de Verenigde Naties, de asielindustrie en mensensmokkelaars evenredig moet verdelen over het platteland.

Vervolgens mogen gemeentes binnen dat beton nog wat komma’s schuiven. Enneüs voerde ook ‘draagvlakonderzoek’ uit voor de AZC in Balk, die nu nog eens twee jaar lang parasieten uit de Hoorn van Afrika over de Friese samenleving mag uitstorten.

Andere bureaus die door Fryske Marren worden gebruikt zijn DUO Market Research uit Utrecht (Inwonerspanel-onderzoek), Berenschot (Evaluatie uitvoering Participatiewet in opdracht van de Rekenkamer,Ondersteuning gemeentelijke rolopvatting warmtetransitie (2024) en Planbureau Fryslân voor het provinciale rapport “Gemeente De Fryske Marren: Trends en ontwikkelingen” (brede welvaart, juli 2025).

Dat rapport moest VN Klimaatbeleid op de gemeentelijke agenda krijgen via gestuurde vraagstelling:

Een ruime meerderheid van de inwoners van Zuidwest Fryslân maakt zich zorgen over klimaatverandering. 64 procent geeft aan zich (veel) zorgen te maken, 21 procent is neutraal en 15 procent maakt zich geen zorgen. Het aandeel dat zich zorgen maakt is iets groter dan gemiddeld in Fryslân (63%) (Planbureau Fryslân, 2024b). De broeikasgasemissie in De Fryske Marren ligt hoger dan gemiddeld in Fryslân (CBS, 2024b).

Gemeenten spelen een belangrijke rol in het toekomstbestendig maken van de leefomgeving. Denk aan het tegengaan van wateroverlast, droogte en hittestress. Gevolgen van klimaatverandering waar ook de gemeente De Fryske Marren mee te maken heeft.

Dat ‘planbureau’ bestaat om valse objectiviteit te fabrideren rond in beton gegoten beleid. Directeur Arjen Droog was eerder regiodirecteur ‘Food Valley’, dus de 2030 Agendaisering van het platteland en landbouw rond VN-thema’s. Opgeteld is mijn gemeente dus in vier jaar tijd een aantal tonnen euro’s gemeenschapsgeld kwijt, om draagvlak te bouwen voor de ambtenarij.

Die kregen recent nog weer een kantooruitbreiding in Joure, ten koste van de prachtige oude Taxus die daar stond.

Wat valt er te kiezen?
Planbureau Fryslân werd in 2015 opgericht als FSP. (Fries Sociaal Planbureau) Het resultaat van dit alles noemen ze dan ‘participatie’. Wanneer je kijkt bij de Verenigde Naties en hun Agenda 21, zie je dat ‘participatie’ bedoeld is om de representatieve democratie te vervangen. Participatie betekent een bypass van representatieve democratie zodat je ‘meepraat’ met VN-thema’s, als basis van beleid van iedere overheid op ieder niveau.

Denk aan ‘burgerberaad’ en al die andere schijninspraak rond in beton gegoten thema’s als ‘klimaat’, asiel enz…Het is ook in de Omgevingswet opgenomen. Je mag dan bij door de Verenigde Naties gedefinieerde thema’s ‘meepraten’, in plaats van dat je voor de eigen regio de eigen agenda bepaalt.

Dat staat letterlijk beschreven in hoofdstuk 27 van de Agenda 21, artikel 27.1.

De VNG is de hoofduitvoerder van die Agenda 21 voor gemeentes. Wil je iets doen aan het breken van die machtstructuur, dan dien je dus op een lokale partij te stemmen of de FvD. Vorige keer stemde ik FNP omdat ik wil dat de Fryske Marren een Friestalige gemeente is en blijft. Kleurrijk Fryske Marren, BBB en FvD zouden ook kunnen.

BBB bestaat uit betrokken lokale Friezen, die echt met het platteland begaan zijn. FvD is helaas nog te weinig Fries betrokken, maar wel de partij waarvan je zeker weet dat ze anti-AZC zijn en tegen klimaatidioterie. We ontmoetten afgelopen zaterdag op onze markt in Balk Bioboer Bartele. Die snapt als lokaal ondernemer wat voor misantropisch regelwoud bestaat om de plattelandseconomie te vergallen. Het zou zomaar kunnen zijn dat we alsnog die kant op gaan.

Wat vaststaat is dat ondergetekende zich veel meer met het lokale gaat bemoeien. Dat past ook in de eigen filosofie van Leaver Dea as Slaef, dat je daar begint waar je vandaan komt, wortelt en woont.

Ondergetekende beleefde als journalist ook veruit de meeste lol aan regiojournalist zijn en stadsjournalistiek, zoals bij de Gelderlander editie Ede-Wageningen en bij de stadsredactie van Het Parool in Amsterdam. Dan berichtte je over de mensen die je dagelijks sprak, zag en de omgeving die je letterlijk kon zien.

En niet over ‘landelijke’ of ‘mondiale’ abstracties. Daar wil je als jongeling aan ontvluchten. Omdat er in lokaal leven ook een zekere treurigheid zit, van de Linedance-vereniging tot het lokale kunstcollectief, dat hoge ‘is dit nu later’/’is dit alles wat er is’-gehalte. Maar vroeg of laat moet iedereen daar aan geloven, en inzien dat er aan de treurnis van het aardse bestaan geen ontsnappen is.

• Zie voor de filosofie van het echte Fries zijn mijn hoofdwerk www.lieverdooddanslaaf.com