R&A tourden door De Wâlden via Rottevalle, De Leyen, Eastermar, Heachsân, Schuilenburg, Jistrum, Twijzelerheide, De Westereen, Kollumersweach, De Trieme om vervolgens koers naar Dokkum te zetten, de moordstad die zich opmaakt voor Keningsdei. In Eastermar troffen we slager Otte Boersma die zijn eigen beukenhout gerookte droge worst meegaf van ganzenvlees.

Wat een lekker spul, ideaal bij ons eigen StrijdT-bier. Hij liet zijn rokerij zelf even zien, en we ruilden een Strijdt-bier voor een worst. In Heachsân vonden we 1 van de mooiste ‘Memento Mori’-plaatsen van Friesland, een met klimop overgroeid zadeldakje op een grafheuvel, omringd door beuken met rode bladeren. Al toerend bedacht ondergetekende dat ‘zonde van het geld’ niet bestaat.

Het Paviljoen aan De Leijen geeft ook een fantastisch overzicht bij een natuurmeer. Je kunt er op een uitkijk van Staatsbosbeheer klimmen terwijl de nachtegaal er zingt ’tsjoek tsjoek tsjoek pseeeer pseeer’, een vogeltje dat afgelopen maand nog de Sahara overvloog. En dat zit hier dan in de bosjes de meest bizarre geluiden te maken, klinkend als lasergeweertjes uit een computerspelletje.

Er zit een ‘wakkere’ natuurcamping naast waar zanger/TV-presentator Tim Douwsma eigenaar was, tot het met zijn vrouw minder ging boteren. Zo waren ze 1 en 1 is 3, en dan is het nu weer alles apart.

Wat jammer voor dat stel met kinderen. Misschien ging Douwsma te veel de New Age kant op zweven, meer dan goed voor nuchtere Friezen is. In Coronatijd gaf ondergetekende bij Douwsma een lezing in Bakkeveen over Liever dood dan Slaaf, samen met ondermeer Bob de Wit van Society 2.0 uit Rotjeknor.

Toen dreef hij die kant al op, net als zovelen die in deze knotsgekke tijd ‘ontwaakten’ uit de sluimer van geestelijke slavernij. Er staan nu wat ’tiny houses’ te wachten op bewoning en een soort Yurt-tenten. Aan de locatie kan het niet liggen.

In mijn koffietafelboek over de oernatuur van de Friezen, Liever dood dan Slaaf komen de Wâlden niet voor. Daar richt ik me op het zeeland, de zeeklei, de kuststrook. De Wâlden verdienen nog een eigen fotografisch eerbetoon in een groter project over Het Woud, dat het thema ‘angst’, Duisternis en ‘de dood’ in zich bergt en ook ‘Mysterie’.

Of ik daar ooit aan toe zal komen?

Al jaren bedrijf ik geen serieuze fotografie meer, ook vandaag had ik de ‘echte’ camera niet mee. Het bleef bij wat schetsjes met het mobieltje. De Pelgrimstocht door de Friese Natuur op zoek naar Vrijheid – al die tienduizenden fotokilometers- kon ik door de jaren maken toen ik nog als monnik leefde, op de bonnefooi, weg wanneer het in je opkwam, verblijvend waar je maar een eindhalte vond.

Je kon ook in de auto overnachten, niet douchen was geen probleem. Terrier Trudy klaagde nooit. Ben je met zijn twee, dan leef je anders. Ik klaag niet.

De Wâlden zijn smûk zoals de Friezen zeggen, knus, besloten, overal inkijkhoekjes, verstopplaatsjes, al die boerderijtjes, huizen, pleatsen met beestjes, handeltjes en rommeltjes tussen de vele houtsingels, holle wegen die ‘Reed’ heten. De Woud-Friezen zijn ook weer iets anders dan de Klei-Friezen, meer Gypsy-achtig.

Zo merken we ook wanneer we ons StrijdT-bier verkopen op de markten in plaatsen als Houtigehage.

Dat ligt ons wel. Ondergetekende was nog nooit in Eastermar geweest, geboorteplaats van Doutzen Kroes. Het moet gezegd, bij de slagerij werkte alweer zo’n mooie dame, blond, gaaf gezicht. Ik wist zelfs niet dat er een plaats in Friesland was die Schuilenburg heette. Zo leer je dus nog iets van je eigen landje ‘ontdekken’, ook oud kloosterland dat om verdere verkenning vraagt.

Dit is ook de plaats waar mijn voorouders vandaan komen, de Paulusma’s. Mijn pake Rypke Paulusma is geboren in De Tiike. Er zit nog een garagehouder Rypke Paulusma in Sumar die vast verre familie is. Opa Wybe Zeilmaker is in Dokkum geboren, en dat werd de eindhalte.

Biercafé De Maan aan het Dokkumer Grootdiep.

Hier kwamen we al sinds het begin, Dokkum is namelijk het mooiste stadje van Fryslân met de bolwerken, molens, grachten, de oude historie die teruggrijpt tot de moord op Bonifatius in 754. Het centrum is nauwelijks toegetakeld door modernistische stadsvernieuwingen zoals Sneek.

Het is ook de enige plaats in de regio met centrum om een biertje te doen.

De hele Wâlden zouden zo in een brochure voor landelijk wonen passen, en de mensen zijn ook wel ‘ons soort’. Rjocht en Sljocht. Maar nergens is een dorpje waar een leuk kerkpleintje met café gastvrij op bezoekers wacht van buiten. Zoals je dat wel in dorpjes in Zuid Limburg hebt, ons andere natuurhistorisch heiligdom.

Na Dokkum bezochten we Burgum, waar Bodemevangelist Theo Mulder in De Pleats een volle zaal ontving voor ‘de bodem beweegt.’ Twee voorbeeldboeren vertelden hoe zij met hun bodemadviezen en (compost)bemesting aan de slag gingen, waaronder akkerbouwer Frank Hoogeboom uit het West Friese Warmenhuizen.

Daar woont schoonmoe en ‘fan’ Uschi ook vlakbij, aan de West Friese Dijk.

Hij spuit geen gif meer bij zijn uien, kool en doperwten, maar verwijdert onkruid met een robot, die het met een laser uitschakelt.

Ze gebruiken stikstofbindende gewassen als groenbemester, ploegen steeds minder. Hij ziet na zes jaar bodemboeren dat de natuur terugkeert, en is nu ook klaar om voor biologisch te gaan. De andere bodemboerin was Bianca van de Bos van cooperatie ‘t Witmonnikshuys (Holwerd) en haar  Naakte Haver campagne

Haar Haver zou rijst als stapelvoedsel kunnen vervangen. De marketing was er duidelijk op gericht om de knappe boerin centraal te stellen, had ik ook gedaan. Een mooie blonde vrouw – naakt in bad- koppelen aan een agrarisch bulkproduct, daar kan niemand een buil aan vallen. Het nadeel voor deze alternatieve boeren is dat zij op de bulk van de wereldmarkt geen kans maken.

Dan kan hun duurdere product niet concurreren, tenzij je onder de kostprijs gaat. En dan maak je nul winst, werk je netto voor nop zoals de Naakte haverboerin vertelde over de vijf hectare haver die 15 duizend kilo opbracht.

Ze moeten het via de korte keten verkopen, al die ontelbare natuurwinkels, boerderijshops. En dan heb je er op zijn minst nog een voltijdsbaan als marketeer en verkoper bij, naast het toch al drukke boerenbestaan.

Er zijn mensen die zich verbazen over de sympathie die ondergetekende heeft voor biologisch boeren en wat daar tegenaan hangt. Ondergetekende schreef mee aan ‘Ecomodernisme’, dat juist intensivering bepleit en functiescheiding tussen natuur en cultuur. Maar ondergetekende is geen Ecomodernist als het gaat om natuurbescherming.

We zijn hooguit geen klimaatalarmist, worden niet bang van projecties uit computermodellen van ambtenaren over het jaar 2050 of later.

We zijn bovenal klassiek natuurbeschermer volgens het IMBY model, In My Backyard. Daar moet het gebeuren, niet ergens ‘mondiaal’ of achter een bureau vol met ‘deskundigen’. In de eigen tuin, als model voor natuurbescherming.

We groeiden op in een Friesland dat nog wemelde van de weidevogels, waar zingende veldleeuweriken het voorjaar aankondigden in het boerenland.

Dat was het Oude Normaal, overal, tot lastenverzwarend milieubeleid intrede deed en boeren moesten intensiveren om die lasten te dragen, concurrerend op een wereldmarkt waar anderen het niet zo nauw hoeven nemen.

Dat land transformeerde tot agro-industrieterrein waar ‘Stille Lente’ ging heersen, behalve dan in landerijen die als reservaatje worden beheerd. Dat beheer is sympathiek. Maar zodra je landschap als museum in stand moet blijven of zelfs fokbedrijf met productiedoelen voor zeldzaam geworden vogels, in plaats van levend resultaat van een economische manier van zijn…

…dan is de boer daarin al snel een gesubsidieerde figurant, overgeleverd aan politieke krachten.

Tel daarbij de ontelbare regels waar een boer aan moet voldoen, de druk vanuit overheden en bemoeiclubs met allerlei meningen over het boerenleven. Onder aan de streep moet er wel een netto resultaat zijn waarmee je de rekeningen betaalt.

Dat geldt ook voor ondergetekende. We hobbyden en lobbyden de afgelopen twintig jaar als flierefluitende ZZP’er door het bestaan, eigenlijk altijd voor spek en bonen mee doend. Ik heb nooit iets hoeven doen waar ik geen zin in had, zoals teksten schrijven voor jaarverslagen, de cashcows van veel ZZP-journalisten.

Maar is mijn finale kwijting over de Klimaatzwendel (in het Engels) klaar, (zie het artikel bij Nieuw Rechts) waar zal je dan weer je pijlen op richten. En hoe blijf je relevant, dat je niet in oude plaatgroeven blijft hangen, truukjes herhaalt?

Dat stomme rotgeld ook, het is niet belangrijk maar moet er wel zijn.

Het nadenken daarover houdt het leven dagelijks interessant. Overigens bedacht ik me dat de term ‘zonde van het geld’ nergens op slaat. Geld zelf is immers niets waard, een getalletje in de computer van de bank, een papiertje van katoen van de centrale bank.

Mensen bedoelen dan “zonde van de inspanning die iemand moest leveren om dat bedrag op tafel te krijgen”… Denk aan ondernemers die door De Staat worden afgeperst, ze moeten een half jaar lang als slaaf werken voor de ambtenarij. En dan wordt hun belastinggeld weggegeven aan de Asielindustrie, een AZC vol aapachtige uitvreters, of een stel nazi’s van het Azov-batallion in Oekraïne.

Terwijl Rijkswaterstaat hier in Friesland geen bruggen wil repareren, ‘geen geld’ zeggen ze dan.

Dat je een tiende afdraagt van je inkomen aan ‘de gemeenschap’ is een Bijbelse maatstaf. Maar het is bepaald niet Bijbels dat je mensen met geweld berooft van de helft van hun inspanningen, om dat gestolen geld dan willekeurig uit te delen aan mensen die daar niets voor hoeven doen. Behalve vooraan in de rij staan waar de subsidie wordt uitgedeeld.

Dat is niet ‘zonde van het geld’ maar “zonde van die afgeperste ondernemers, dat er zo kwistig en respectloos met hun inspanningen is omgegaan.”

Denk aan de Koning die een jaarlijkse toelage krijgt van 30 a 40 miljoen euro. Terwijl de Oranjes al miljardair zijn. Dat constateren maakt je overigens nog geen republikein, iemand die ’teuguh het koningshuis’ wil zijn. Prins Pils, hij houdt van een biertje, en met zijn uitstraling kan het onmogelijk een slecht mens zijn. Hij schaatste zelfs de Elfstedentocht dus bij ons in Friesland kan Willy niet stuk.

Daarom:

Mensen die met politieke manifestaties een publiek feest als Koningsdag willen verstoren, die mogen ze allemaal neerknuppelen en in het Dokkumer Grootdiep afzinken.

Keningsdei kost Dokkum drie miljoen euro. Maar met de aandacht op landelijke televisie, kunnen ze dat via bekendheid voor hun prachtstadje weer omzetten in klinkende munt. Meer toeristen die ontdekken wat wij al veel langer doen: De stad van mijn grootvader Wybe, een moordstad!

En de omgeving dan, de zeekust en kleivlakten aan de ene zijde van het Grootdiep, de Wâlden aan de andere kant.

Dus nu snap je waarom ‘Zonde van het Geld’ een onzin-uitspraak is. Zonde van alle verloren slavenarbeid, dat komt in de buurt, wanneer het om belastingen gaat, dus om een vorm van dwang. Laat je het fenomeen ‘Rijksoverheid’ (dwang, afpersing) buiten het plaatje dan gaat het vooral over de vraag:

• “waar had je het beter aan kunnen besteden”

En dat is al snel een kwestie van smaak. De ene persoon wil 100 duizend euro besteden aan een Rolex. De ander aan de uitbouw van zijn woning. Of een nieuwe auto. Of je koopt de komende jaren aan edities van al ons gebrouwen StrijdT-bier op.

In een vrije markt die drijft op handel bestaat ‘zonde van het geld’ ook niet, wanneer je het vrijwillig uitgeeft. Een miljardair die een superjacht laat bouwen, die brengt ook weer werkgelegenheid.

Geld is niets waard. Het wordt uit niets gemaakt – met een druk op de computerknop van een Centrale Bank- om mensen tot inspanningen te dwingen. Dat hebben mensen nodig. Want anders zou het gros de hele dag wat op de luie krent hangen.

Immers: slechts 1 op de 10 mensen is ondernemer, dat zijn mensen die dagelijks moeten bedenken hoe ze centjes verdienen moeten. De rest heet ‘personeel’, die moeten ‘gecoacht’ worden.

Nou, hoog tijd om aan werk te gaan dat mij ook financieel iets oplevert. Al twintig jaar ben ik aan het procrastinaten, uitstellen wat ik ‘eigenlijk’ zou moeten doen. Het meeste van mijn schrijven is zo tot stand gekomen. Heel Interessante Tijden drijft er al negen jaar op, professioneel hobbyen, levend van de Voorzienigheid.

Mocht je denken, die Zelfstandige Zonder Perspectief wil ik ook financieel een bemoediging geven, dan kan dat via onderstaande doneerknop.

Donatie bedrag:

€

Doneren