De ironie wil dat je hier in Friesland bij de titel van (voorlopig) hoofdwerk ‘Liever dood dan Slaaf‘ vaak de klacht krijgt “Wêrom is it net yn it Friiiieees.” Of neem de klacht over ‘Hollanders’ die hier naartoe verhuizen, omdat ons land zo prachtig is en allochtoonluw ten opzichte van de Randstad.

Terwijl ze bijvoorbeeld in stemgedrag de komst vergoelijken of zelfs toejuichen van tienduizenden ‘nieuwe Friezen’ die zelfs het Engels al niet machtig zijn. Dat die een foodtruck krijgen om Baklava aan de deugmens te brengen in Seksbierum.

 Die merkwaardige tweeslachtigheid in openbaar bestuur van Fryslân heb ik al beschreven in Hoofdstuk 1 van Liever dood dan Slaaf: Voorop lopen in meelopen. Een geneesmiddel heb ik er ook in gezet: Geen Vrijheid Zonder Grenzen en de (klassieke) Mentaliteit die aan taal voorafgaat, Magna Frisia in ere herstellen, Verbeelding. We zijn vóór het Goede, Ware en Schone.

Narcisme hinderlijker dan racisme
Dat afgeven op ‘Hollanders’ kan ook wel een onsje minder. Leer ze liever dat ze van oorsprong eigenlijk Friezen zijn, West Fries met geheugenverlies. Voor 1100 bestond Holland niet. De kans dat die Hollanders in de Friese taal en cultuur geïnteresseerd zijn is aanmerkelijk groter dan dat FC AZC dat ooit zal zijn.

De laatste tenenkrullende voorstelling in ‘oh Randstad, vind ons progressief’, waren reacties in het Fries op een NPO-programma over een import-stedeling die in Seksbierum komt wonen. Een ‘kunstenares’: dus producent van subsidiespul ‘Zonder Titel’ dat direct de Kliko in kan.

Weer dat onderdanige slavengedrag bij het provinciaal smaldeel, dat ze heimelijk trots zijn dat iemand hen als (amateur) cultureel antropologe waardig voor aandacht vindt. Ooh Friesland bij de NPO! Toch die heimelijke aai over de bol willen, liefst voorzien van een zak Lelylijn-subsidie, slavenmentaliteit kortom.

Terwijl:

a. Wat maakt zo’n mens zo bijzonder om te oordelen over wie wij Friezen zijn, dat dit televisiewaardig is.
b. Waarom staat het deugende deel van de dorspbevolking in de rij, om een Arabisch sprekende vrouw een eigen foodtruck te geven

De energie die ze steken in het deugdelijk uitspreken van Arabische gerechten, terwijl ze zich zo op hun Friese taal zeggen voor te staan. Dat genre vraagt mij dan: “Wêrom is’t net yn it Fries.”

Zo’n Arabier die nooit Fries zal spreken- als ze al ooit Nederlands leren- kost het werkende deel van de bevolking zestigduizend euro per jaar. Wat had je voor dat geld voor het dorp Seksbierum kunnen doen? Is daar al een bruisend horecaplein rond de kerk, verbonden aan een Pelgrimsroute langs het machtige Friese kustgebied?

Je ziet het – helaas in sommige gelederen- sterk terug bij het openbaar bestuur van Fryslân, de Wil tot Deugen, dat warme gevoel over jezelf krijgen van hypocrisie, wat eigenlijk een vorm van narcisme is. De Leeuwarder Courant wasemt er dagelijks van.

Zoals een deugreportage over Syriërs die met subsidie een restaurant openen. Geef die subsidie dan aan Friezen die Friesland culinair versterken, de opleidingen, personeel voor de horeca: onze gastvrijheidseconomie is van levensbelang.

Met die bestuurlijke mentaliteit worden we net als de rest maar dan wat minder, volgens de filosofie van het Fries Minimalisme. In plaats van beter dan de rest te blijven en zijn.

De Friese economie!
De term ‘Mienskip’ moet gemeenschapszin uitdragen. Maar die wordt door het openbaar bestuur vaak gebruikt als bij ‘Samen tegen Corona’, een vorm van nudging om solidariteit met het staatsapparaat af te dwingen. Zoals ze het globalisme (SDG House, Fossylfrij Fryslan, Fryslan Sirkuler) met een Friestalig sausje overgieten, alsof wat Davos, Brussel en Den Haag opleggen een lokale vinding zou zijn.

Een hotel vol Oekraïners (Galamadammen, een verloren A-locatie)  kost dik 4 miljoen euro gemeenschapsgeld per jaar, zie de maandagreportage.

Daar had je ook een Fries historisch onderwijsprogramma voor kunnen lanceren. Want dat is de andere ervaring: Meer dan wat gemompel over “Grutte Pier” komt er ook bij de meeste Friezen niet uit. Oebele Vries zijn proefschrift dient standaardkost te zijn!

Wanneer je ze vraagt over de periode van de Friese Vrijheid, de oorsprong van Liever dood dan Slaaf (dat eerder in het Neder Diets werd opgeschreven dan het moderne subsidie-Fries van begin 20ste eeuw)

De Friese Odyssee, Oera Linda
Er is hier werk te verrichten. Ken je de Friese historie, dan ben je ook als import meer gemotiveerd Fries te spreken. Dat het meer is dan ‘oant moarn’ en een fles Beerenburg, grappige folklore.

Vervolgens wordt er voor het optuigen van een totalitaire bureaucratie op het platteland, de sabotage van vrij ondernemerschap (in bijvoorbeeld de agrarische sector) een veelvoud uitgegeven, dan wat er aan Friestalig onderwijs en Fries cultuuronderwijs wordt gespendeerd.

Je zou de asiel/stikstof/klimaatmiljoenen liever steken in een internationale speelfilm die de legendes/apocriefe historie verbeeldt van de Oera Linda (dus niet dat amateurgeneuzel van Steven de Jong maar van een internationaal topteam): Friese mythologie over stamvader Friso, die het Friese volk na een natuurramp weer op de been helpt, als Friese versie van de Odyssee.

Deden we al een voorzetje voor op het door ons georganiseerde Frijsia Festival op het Klif in 2022:

Geen vrijheid zonder grenzen
Wat had de Friese economie bijvoorbeeld aan de 170 miljoen euro rijksgelden voor het afgelopen Fries Programma Landelijk gebied. Liefst zesenveertig miljoen daarvan ging naar ‘klimaat’, subsidieprogramma’s om veenweides onder water te zetten;

De achtergrond van die pseudo-groene uitgaven (Natura 2000, KPI’s, KRW) is de zelfde ‘ethiek’ als overal in Nederland: De aanname dat ‘het slecht gaat’ met ‘de’ natuur (de op zeldzaamheid geselecteerde bedoelsoortjes van een handvol ambtenaren), en dat ‘de mens’ (traditionele natuurgebruikers) daar een morele en dus financiële schuld aan heeft.

Dat is geen wetenschappelijke visie maar een ideologie. Zie daarover hoofdstuk 2 in ‘Liever dood dan Slaaf’, de systeemecologie moet vervangen worden door ‘natuurlijke historie’, zodat de menselijke historie en symbiose met natuur er in zit.

Even hinderlijk daarin is dat het verzet tegen groene kluisters op de Eilanden geframed wordt als ‘De Wadden’. Zodra je die naam kiest, zit je al gevangen in het frame van de tegenstander. Wadden is de naam voor een door ecologenrapporten gestuurd gebied van internationalisten (Wereld-erfgoed).

Magna Frisia, Groot Friesland zou de naam zijn voor wat de eigen inheemse bevolking met dit kustgebied wil, met gebruik van het VN-verdrag voor de rechten van inheemse bevolkingen. De nadruk in de Friese beweging op gesubsidieerd taalpurisme zit die beweging daar juist in de weg.

Eilanders en Harlingers praten geen Gijsbert Japick-Fries, maar ze zijn wel Fries via geografische en ecologische identificatie: het is hun traditioneel leefgebied. Alweer 20 duizend Eilanders voor de Friese zaak kwijt, die zich ‘Wadden’-bewoners gaan noemen.

Er is helaas nog niet dieper nagedacht over het ‘wie wij zijn’, dan wat lukrake subsidieprogramma’s, dat een Groot Friese Identiteit is geïntegreerd in het denken. Ook wanneer je geen subsidie-Fries spreekt maar een eilander dialect ben je Fries wanneer je

a. van eilanders afstamt
b. bijdraagt aan de economie daarvan en de cultuur

Een gezond en sterk persoon dat alles tussen de oren op een rijtje heeft, die heeft een goed immuunsysteem waardoor infecties geen kans hebben. Je lichaam stelt duidelijke grenzen, net als je lichaamscel die selecteert wat wel en niet binnen komt. Geen vrijheid zonder grenzen, dat motto werkt van lichaamscel tot lichaam en volk in een land.

Op gemeenschapsniveau werkt dat het zelfde om je Hiem te fatsoeneren, verbeteren en verdedigen. Wat dat betreft hebben Nederlanders ook de taak hun familiebanden beter te maken en houden. We zijn te zeer op onszelf, te atomistisch, terwijl je stamverband bij je directe naasten begint.

Kun je de eigen relatie en familie al niet intact houden, dan val je als volk ook uiteen en nemen anderen het stokje over.

Conclusie: Het is hier zoveel mooier en beter dan in die Randstad, Friezen om Utens met ondernemingszin en verstand kom er bij. Laten we weer durven dromen van Magna Frisia, van iets dat de Verbeelding op hol laat slaan. In plaats van het zelfde als de rest te worden. Maar dan wat minder. Die Oera Linda-verfilming tot Friese Odyssee bijvoorbeeld met een internationale topregisseur. Wat zou dat geweldig zijn.

• Liever dood dan Slaaf kun je in de webwinkel bestellen, net als ons StrijdT-bier

Donatie bedrag:

€

Doneren