Met trots presenteren we vandaag het nieuwe snelwegbord ‘Magna Frisia’, met nieuw fantastisch zwaardlogo ontworpen door mijn geweldige Afke, dat je als vervanging kunt gebruiken voor de ‘Unesco Werelderfgoed’-borden van overkanters en buiten-Friese entiteiten die ons kustgebied denken te beheersen. Redbad is weer opgestaan.

In De Andere Krant van deze week lees je mijn pleidooi om de Waddenacademie te sluiten, en het Wad open te houden voor bewoners en gebruikers.  Die column volgt op protesten van Eilanders die vrezen dat Rijkswaterstaat het gebied voor ze op slot zet. De oude campagne ‘Vrije Vogels Gekooide Mensen’ kwam weer onder het stof vandaan, en de wat positiever klinkende nieuwe variant: Vrije Vogels Vrije Mensen.

Maar een veel diepere slagzin is mogelijk, die gegrond is in de historie van het hele gebied dat pas sinds 2008 ‘Werelderfgoed Waddenzee’ heet: Eala Frya Fresena, Wees Gegroet Vrije Friezen. We zijn niet van ‘de wereld’ maar van onszelf, en we zijn al helemaal geen eigendom van dat corrupte roversnest in Den Haag.

Natuurbescherming is cultuurbescherming
De ‘Vrije Vogels Vrije Mensen’-campagne verzet zich tegen afsluiting van stukken eigen leefomgeving door Rijkswaterstaat. Verzet is prima, maar ergens voor zijn is nog beter wanneer je niet redeneert binnen het paradigma van je tegenstander (redeneren naar 0%) maar naar het eigen paradigma, redenerend naar 100%.

Je bent niet ‘De Wadden’, want dan praat je mee in hun systeemecologische frame. En dan bepaalt een ecologenrapport de achtergrond van ieder gesprek, dat noemen ze dan ‘de’ wetenschap, die natuurkwakdokterij voor subsidie. Dan ben je de partij die hooguit iets minder wil van het goede, oftewel de onderman.

We citeren de website ‘Vrije Vogels Vrije Mensen’:

Wij handelen vanuit:
liefde, ervaring, kennis, kunde en verantwoordelijkheid.

Voor de generatie na ons.
Voor het landschap dat ons vormt.
Voor het levende Wad.

Wij zijn de stemmen van de eilanden en de kustlijn.Wij zijn de Wadden.

Je staat sterker wanneer je wortelt in de historie, in plaats van wanneer je zegt dat je een winderige moddervlakte bent – Werelderfgoed- waar ecologen en hun rapporten de achtergrond vormen van iedere bestuurlijke discussie. Je bent Groot Friesland, Magna Frisia. De Waddenzee bestaat pas sinds vorige eeuw.

Bovendien is het bij uitstek een cultuurlandschap, en gaat het hier dus over cultuurbescherming. Daarom kan de Waddenacademie wel opgeheven, en ingelijfd bij de Fryske Akademy. Niet systeemecologie moet bepalen wat in het gebied gebeurt, maar de gemeenschap van Vrije Friezen.

Een vrij volk met eigen leefgebied dat zelf wil bepalen hoe deze de groene ruimte benut, met een eigen kijk op natuuromgang, los van overkantse bemoeienis. Ga maar eens kijken bij de Upstalsboom in Aurich (Oost Friesland) en daar vind je de slagzin op de weg geprint. Een verwijzing naar de tijd van de Friese Vrijheid, een inspiratiebron voor het heden.

Dan redeneer jij naar 100 procent en worden zij steeds minder relevant.

Redbad en Aldgisl (Hir Leit er neat seit er)
In het Fries Museum komt in september de langverwachte Redbad-expositie, de koning van Groot Friesland (719) toen ook Dorestad en Utrecht daar nog bij hoorden. Dan herleeft het Lord of the Rings/Beowulf-tijdvak van Friesland, toen we met onze houten SUV’s over de Noordzee handel dreven, en die zee zelfs even Mare Frisicum werd genoemd: hopelijk maken ze daar iets prachtigs van, liefst niet te academisch, dat de Verbeelding naast vermeende feiten ook alle ruimte krijgt.

Een waardevolle aanvulling voor het bewustzijn over Magna Frisia, dat er in de openbare ruimte van Friesland erg bekaaid afkomt. Het monument voor Aldgisl in Stavoren is een verwaarloosd hoopje stenen waarbij staat “hir leit er neat seit er”.

Voordat wij Frijsia organiseerden op 23-25 september 2022 bij it Reade Klif werd bij dat ‘Leaver dea as Slaef’-monument, een iconische plek voor Fryslân, nauwelijks iets gedaan dat tot de verbeelding spreekt. Een beetje minimalistisch vlagje zwaaien met een plastic bekertje berenburg in de hand.. Wij maakten er een middeleeuws festijn van met de oud-Angelsaksische folkband Sowulo er bij.

Veel Friezen komen bij de historie niet verder dan ‘Grutte Pier’, een boze boer met PTSS die zich door de hertog van Gelre liet gebruiken in zijn haat tegen ‘De Hollanders’. Toen was de Friese Vrijheid al voorbij (1498), de tijd dat we hier net als in De Highlands in clanstructuren leefden, de tijd van de Upstalsbeam en nog veel meer.

Wat Eilanders van de Friese identiteit kan afstoten, is dat de klassieke Friese beweging zich enkel richtte op Friese taal. Onze benadering is dat je de Natuur en Cultuur voorop zet, en dan komt de motivatie om de taal te spreken vanzelf. Of niet, maar dan heb je mooi wel kennis genomen van dit prachtige natuurhistorisch erfgoed en ben je rijker mens geworden.

De stijfkoppighed van ‘Hollanders’, het nuchtere en ‘doe maar gewoon’- mentaliteit zijn typisch ‘Fries’, het komt bij jullie hooguit in iets meer verdunde vorm tot uiting, wij hebben hier de oervorm nog in de gelederen. Holland? Dat kennen we hier niet, dat was West Frisia en de entiteit ‘Groningen’ is wat ons betreft nog steeds Oosterlauwers Friesland, een Groninger is een Fries met geheugenverlies.

De Friezen zijn het stamvolk van alle kustbewonende Nederlanders. In mijn fotografisch hoofdwerk www.lieverdooddanslaaf.com heb ik in woord en beeld die omissie (ook bij mezelf) recht gezet, met de sfeer van de Highlands in onze Lowlands. Wees er snel bij, want ook de tweede druk vliegt de deur uit, iedere dag tenminste 1 exemplaar, de ideale reis- en inburgeringscursus voor wie al Fries is en voor wie ambieert dat ooit te mogen zijn.

Wo Gott Wont
Op de markt van Nije Lije ontmoetten we de kunstenares Yby Potlatch, die op de Biltdijk woont. Ze schijnt vrij bekend te zijn, Afke kende haar werk ook. Ze had dat typische Scandinavisch-Friese gezicht, en schafte ook Liever dood dan Slaaf aan. We hopen hier op cultuur en natuurhistorisch vlak de Ziel van de Friezen tot nieuw leven te wekken, De Verbeelding, zodat het steeds aantrekkelijker is om bij de gemeenschap van de Vrije Friezen te horen.

Eerder kochten vooral ‘fans’ van youtube-optredens het boek, maar nu steeds vaker ook de Friezen in het tot ‘provincie’ gereduceerde grondgebied ontdekken dit eerbetoon aan onze wortels, geinspireerd op ‘Before they Pass Away’ van Jim Nelson over uitstervende inheemse volken, Wo Gott Wont van vader en zoon Jacobi en Frans Lanting zijn 4D-natuurfotografie, dat je in het heden diep in het verleden leert kijken.

Kijk ook bij Jan Ott zijn vertaling van de Oera Linda, de Friese Odyssee, het meest mysterieuze manuscript uit de Vaderlandse literatuurgeschiedenis over de mensen van Frya’s bloet, apocrief of echt, boeiuh, vermoord de verbeelding niet maar beeld deze uit, zoals we in 2022 al deden op het Frijsia Festival.

Je kunt zoveel meer doen met het Leaver dea as Slaef-monument op het Klif, die prachtplek, dan tot nu door de stichting gebeurde aldaar.

We kunnen beginnen met het vervangen van de borden ‘werelderfgoed’ voor ‘Fries Nationaal Erfgoed’ of ‘Magna Frisia’, Eala Frya Fresena (wees gegroet vrije Friezen) Wat wij hier doen, is het nieuw leven inblazen van die wortels, dat er vervolgens ook vrucht uit komt. We hebben bijvoorbeeld net shirts van de Friese Heldin Margaretha gemaakt, die binnenkort in onze webwinkel te bestellen zijn.

Zie onze West-Friezin Saar daar eens in flexen!

De jeugd inspireren met de Groot Friese gedachte, dat is de volgende stap. Dat je bij ‘Friesland’ die lekkere stoot endorfine door je brein voelt, iets dat je neuronen aanvuurt en je Verbeelding aanwakkert. We keken expres bij hoe de Engelsen het deden, zoals in Cornwall. Die weten als geen ander hoe je van Historie een attractie maakt, zoals van King Arthur maar ook van mystiek, elfjes en natuur.

Wêrom soe dat by ús net kinne? It kin wol!

• Bestel ook je eigen Friese foto-Bijbel ‘Liever dood dan Slaaf, een Pelgrimstocht door de Friese Natuur op zoek naar Vrijheid’