Foto Friesland producties; Zo kon het ook
Een winderige plek met twee bejaarden op sterven na dood en een halve paardekop, een tafeltje voor een plastic glaasje met een druppeltje Beerenburg, een aardappelkrat als podium voor een niet al te intelligente spreker die iets zegt dat je al na twee minuten bent vergeten. Waarschijnlijk dat er meer subsidie moet komen voor it Frysk, en geklaag dat it Frysk achteruitgaat.
En misschien dat er een Wethâlder even komt aanwaaien op deze heuvel uit de ijstijd, met daarop de stenen negerzoen van het Fries Nationalisme. Leaver dea as Slaef? Laat het ‘as slaef’ maar weg, of het moet betekenen ‘liever sterven als slaaf.’
Het ambitieniveau van de stichting van subsidie-Friezen en gereformeerd links die deze iconische plek beheert – één van de meest magische hotspots van Fryslân- is om te janken, een litanie van gemiste kansen, met als definitie voor ‘mienskip’ samen het schip in gaan. Terwijl er al die jaren een Kans ligt te wachten om op te bloeien, zoals wij al in 2022 met Frijsia lieten zien.
Foto Friesland Producties: de Oera Linda uitgebeeld, Koning Friso komt aan land
Frijsia deed iets wat de stichting decennia naliet
Dus waarom de commotie dat het orkest Griize PRO-Mûzen volgend jaar niet meer wil komen, omdat historicus Kerst Huisman- een echte Fries van de oude stempel, die ondergetekende ook kent, prachtvent- iets zei dat ze tegen hun gereformeerde oren stuitte?
Had dan na afloop even met Kerst gesproken, in plaats van een Groot Gebaar te willen maken met je kleine bekrompen persoonlijkheidje.
Kerst is een historicus, oud-journalist voor de Leeuwarder Courant toen dat nog een journalistiek Fries medium was. Iemand met aanmerkelijk meer in zijn mars dan die koperblazers. Bij het proces tegen blokkeer-Friezin Jenny Douwes door het Openbaar Ministerie stond hij pal voor haar, vooraan op straat. Strijdbaar, Leaver dea as Slaef!
Misschien is dat wat de orkestleden onderhuids het meeste stak. Dat de beste man verstokt communist is, boeit mij dat. Oud Links denkt tegenwoordig nagenoeg het zelfde als Nieuw Rechts. Hij heeft de dwarse mentaliteit die iemand tot Fries maakt. Dus laat die koperblazers volgend jaar vooral niet terugkomen, en Kerst wel als nestor van de Friese beweging.
Zij hebben die belangrijkste eigenschap voor een Fries blijkbaar niet. Kerst is een laatste Fryske Mohikaan die wil zeggen waar het op staat.
Fries Museum Leeuwarden, kunstig gemaakte poster die precies het doel treft, de tijd is er rijp voor
Mienskip is het sociaal-ecologisch geheel boven het ego
Wees blij, en maak er de volgende keer een echt heus festival van. Dat deden wij ook in 2022, tegen de bierkaai op van de Stichting op. Friesland producties wilde meewerken, muzikant Bruno, Theo, onze maat Jeroen, mijn vrouw Afke (covermodel fotoboek Liever dood dan Slaaf) en zo kwam er vanuit niets een heel festival met middeleeuwse muziek en re-enactment, de opvoering van gedeeltes uit de Friese Odyssee, Oera Linda (Vertaald door Jan Ott en voorgedragen), met het team van Peet van Remmerden er bij die er een fantastisch spektakel van maakten.
It kin wol!
Mienskip betekent niet “gemeen/stiekem zijn tegen mensen buiten je enge cirkel”, de kleingeestige mentaliteit van misgunning, van liever óver iemand praten dan mét diegene, maar het sociaal-ecologische geheel willen zien van wat Friesland is, of zijn kan met meer verbeeldingskracht. En laat dat vooral ook commercieel een succes zijn.
De Friezen waren een echt handelsvolk. Goede handel is beter dan marginaal zijn en talentvolle mensen uit naam van ‘kan het gratis’ een poot uit te rukken. Want daar gaat vaak nog veel mis. Voor niks komt de zon op, maar komt Friesland niet tot economische en culturele bloei.
De Friezen hebben nog iets om te benijden, een open landschap, eigenheid, en qua straatbeeld het Nederland waarvan je nog kon houden, zo dertig jaar geleden. Mensen uit de Randstad ontvluchten de vervreemding en komen daarom in Friesland wonen. Wij zijn het stamvolk van de mensen die zichzelf ‘Hollanders’ gingen noemen, en laten we eerlijk zijn: Een Groninger is een Fries met geheugenverlies.
Fries bier proeven, maak er een merk van, Liever dood dan Slaaf
Positieve associatie wekt taalmotivatie
Vroeger als dwarse jongeling wilde ondergetekende geen Fries praten, omdat je die taal associeerde met de geijkte toeristenfolklore, achterblijvers en vastgeroeste bejaarden, hoe onterecht dat ook was. We kregen in de brugklas nog een uurtje per week Friese taalles.
Maar geen enkel onderwijs over onze eigen historie, over het ontstaan van ons eigen landschap, over de realiteit die Groot Friesland was, over de betekenis van ‘Liever dood dan Slaaf’, strijdbaarheid, dat de Friezen zelfs door Dante genoemd worden in Divina Commedia vanwege hun grootse gestalte, over Redbad.
En over de Jong Fryske Mienskip, voorvechters als Fedde Schurer, Obe Postma, het feit dat er nog vierjaarlijks de vier Friese landsdelen op Helgoland samenkomen.
Iemand die hier de entiteit ‘Groningen’ ziet?
Waarom werd dat niet in het DNA geramd bij het Fries onderwijs?
Niets…Hoe kan een Engelsman, Michael Pye meer mensen bereiken over wat de Friezen als Noordzeekustvolk waren. Maar zie ik nergens langs de weg een groot bord met ‘Fryske Freiheit, Leaver dea as Slaef’, terwijl de Duitse Oost Friezen dat wel doen bij hun Upstalsboom.
Geef je zo niet een veel betere boodschap af naar binnenkomers, dan een bordje met ‘Welkom/Wolkom’, of het schrijven van Aquaduct als Akwadukt…
Friesische Freiheit, bij de Duitse Oost Friezen. Bij ons zie je in de publieke ruimte niet enig teken van die traditie
Wanneer je ziet dat er naast de vertaalapp “Oersetter’ dan NOG een vertaalapp komt, enkel omdat er weer taalsubsidie is.
Jild Fergrieme, terwijl je de mentaliteit, kennis, natuur, landschap (massale woningbouw, voor wie? Lelylijn en Tennet-hoogspanningsmasten, voor wie?) en cultuur laat verslonzen. En je ‘Samen Leven’-postertje op het raam plakt voor mensen die zelfs al geen Nederlands kunnen of maar iets economisch zullen bijdragen.
Vaak vanuit een mentaliteit van iedereen te vriend willen houden, te willen deugen, voorop willen lopen in meelopen, om het eigen ego te strelen, en geen grenzen durven stellen. Wie hier komt heeft toch de (morele) plicht om Fries te leren en onze cultuur eigen te maken? Dat je meer over de historie weet dan ‘Grutte Pier’ kunnen noemen…
Tweede druk bijna uitverkocht
Die cultuur is meer dan taalsubsidie. Welke associatie je bij de taal hebt, dat is de motivatie om de taal te spreken. Daarom praat onze dochter ook beter Engels dan Nederlands.
Steeds maar weer dat paard achter de wagen spannen, en dan maar klagen dat it wer net yn it Frysk is, het is een verloren strategie geweest. Ondergetekende WIL nu graag steeds beter Fries spreken omdat de motivatie er kwam door positieve associatie, na het schrijven en fotograferen van de eigen zoektocht naar de ware wortels, Liever dood dan Slaaf.
Friesland leeft in heel Nederland. Zie ook hoe Luit van der Tuuk van het Dorestad Museum al meer dan elf drukken verkocht van zijn boek over de vroegste Nederlandse historie ‘De Friezen’….
Fryske Rie/Interfriesische Rat op de foto op Helgoland
Met die insteek zou er op De Betinking een heel nieuwe beweging kunnen ontstaan. Zoals in de sfeer die de Redbad-tentoonstelling al geeft in het Fries Museum. Niet meer klagen over taalsubsidie, maar Grutsk met een vleugje Friese mythologie. Omdat de Verbeelding leidraad moet zijn, kennis van waar je vandaan komt, aangevuld met wat het had kunnen zijn. En een commercieel succes.
Ik dreamde in dream, en ik tocht dat it wier wie…
- Bestel StrijdT-bier, de smaak van strijdbaar Friesland bij www.lieverdooddanslaaf.com