De literatuur voor vandaag; tiige nijskjirrig!
Het jaarboek De Vrije Fries van ons Koninklijk Fries Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur staat dit jaar in het teken van pan-nationalisme. Dat is het delen van een volksgevoel dat landsgrenzen overstijgt, op basis van gedeelte taal, afkomst en cultuurhistorie.
Deze editie brengt het eerste Grutfrysk Kongres/Friestentagung in 1925 in Jever (Oost Friesland) in herinnering nadat in oktober in Jever opnieuw zo’n Grutfrysk Kongres werd gehouden, voor een klein clubje resterende enthousiastelingen.
Daarin zochten de kopstukken van de Westerlauwers Friese beweging culturele verbinding met wetenschappers, gezagsdragers en cultuurdragers bij de Oost Friezen, en de Noord Friezen in Sleeswijk Holstein. In hun aspiraties zijn ze nu volledig overvleugeld door de Waddenacademie en het globalisme.
Website Fryske Rie
Honderd jaar Friezencongressen
Andere ‘Groot-Friese’ congressen vonden opvolgend plaats in Leeuwarden (1927), Husum (1930) en Medemblik. (1937) De draad werd na de oorlog weer opgepakt onder de Fryske Rie, waarvan het contactadres is gevestigd in….Groningen, aan de Bottemaheerd.
Iedere drie jaar werd een Great Frysk Kongres gehouden, op 18 oktober opnieuw na 100 jaar in Jever. Het programma staat hier. Daar bezochten ze het praalgraf van de Oost Friese edelman Edo Wiemken. Die Fryske Rie is financieel gezien een marginaal liefhebbersclubje met slechts 140 volgers op Facebook.
Vergelijk dat eens met het miljoenensubsidiegeweld van het Waddenfonds voor het ecologisme, en de bestuurlijke verankering daarvan. Met die pot van 800 miljoen euro Waddengasgeld werden vanaf 2004 territoriale aanspraken van systeemecologen en milieuclubs uit Zeist/De Randstad gefinancierd op ons Friese grondgebied van West Friesland tot Noord Friesland.
Ook nadat 800 miljoen euro Waddenfonds verdampte gaat het enkel ‘slechter’ volgens de Waddenvereniging
Daarin staan niet langer de wetenschappelijke en culturele aspiraties van autochtone Friezen centraal. Maar Agenda 21 van de Verenigde Naties, de privatisering van de publieke ruimte via ‘publiek-private partnerschappen’, en de moord op de traditionele economische dragers (boeren, vissers) die in het gebied zelf wonen en leven. Dit bracht een transitie van democratisch bestuur naar oligarchie geregeerd door rekenmodellen, onder het mom van ‘natuurherstel’.
(het permanent te gelde maken van modeluitkomsten voor milieuclubjes en ecologen van de RUG/NIOZ)
Subsidie-Friezen kennende, zullen ze nog nooit op die wijze naar dat ‘Waddenbestuur’ gekeken hebben.
De toon waarop je het zegt, wat de boer niet kent, no ’t lyket my allegearre in bytsje te mâl. Maar vraag je eens af waarom er een aparte ‘Waddenacademie’ nodig was naast de Fryske Akademy, behalve dan als coup van de systeemecologie op de cultuurhistorische aspiraties van ons volk op ons historisch grondgebied.
Komen we zo verder op terug: eerst de inhoud van het jaarboek.
Noord Friezen met hun eigen driekleuren van de Friesische Rat
Anna Maria Catharina Buma
Toen de nazi’s in Duitsland aan de macht kwamen, verhinderde dat een verdere voorzetting van de congressen. De nazi’s stonden welwillend tegen over Volkstum, ze vierden immers hun eigen Pan-Germanisme.
Maar territoriale aspiraties van een Fries volk dat landsgrenzen overstijgt viel in minder goede aarde. Het moest bij een culturele uitwisseling blijven van historie en literatuur, en geen ‘irredentisme’ worden. Dit betekent dat je territoriale aanspraken doet op basis van de historische reikwijdte van je volk en cultuur.
Een vrouw uit het Buma-geslacht (voorouders van Sybren van Haersma Buma) zou de critici daarvan de wind uit de zeilen nemen: Anna Maria Catharina Buma. (1889-1963) Aan haar weidt Gosse Beerda een heel hoofdstuk. Ze was bestuurster van ‘De Upstalbeam’ (Fries vrijheidsmonument in Aurich) onder voorzitterschap van dé voorvechter van de Friese taal, Fedde Schurer.
De drijvende kracht achter het Pan-Friezisme, Douwe Kalma
Op 2 september 1924 lanceerde die club een strijdbaar manifest ‘oprop oan it Fryske folk’. Het werkprogramma van de vereniging stelt voor om de Noord Friezen te benaderen en ze bij het Fries-cultureel eenheidsstreven te betrekken. Een ‘kommisje foar stamferbân’ van twee mensen (Buma, Ds Wesbonk) waagt zich aan die taak.
Vanuit de Duitse Friese vereniging in Oldenburg komt vervolgens het initiatief voor een eerste Pan-Fries congres, een ‘Zusammenkunft von Freunden Friesischer Geschichte und Literatur.’ Binnen deze context zou de Friesenrat, worden opgericht voor de Noord Friezen, die nog steeds bestaat.
In mijn boek ‘Liever dood dan Slaaf’ vind je hun eigen vlag terug. In dat Friese dialect zie je duidelijk de Deense invloeden terugkeren:
Di feriin Frasche Rädj as en engagiird gemiinschap, wat ham ma laidenschap fort wååren än e plääg for e frasche kultuur inseet. We wan e iinmooli frasch identitäät behüülje än liktidig deerfor sörie, dåt jü apbloosmet än ma e tid gungt.
De Batterijwal uit 1864 van de Duits-Deense oorlog in de Daneverk, toen de Duitsers een stuk Sleeswijk afpakten van de Denen, inclusief Sylt
Douwe Kalma de aanstichter
Dat politieke ideaal met territoriale aanspraken verdeelde ook de Friese beweging zelf. Een kopstuk van de toen pas opgerichte Jong Fryske Mienskip, Douwe Kalma zou door zijn liefde voor het pan-germanisme in de oorlogsjaren nog naar de ‘foute’ kant hellen. Hij was in 1919 de initiator van contact met de Noord Friezen, met zijn brief ‘Oan de Noard-Friezen’, die hij aanraadde verbinding met de Denen te zoeken.
Die identificatie met ‘vikingen’ zien we in de moderne tijd weer terug bij De Hûnekop (We kam fram Fryslân), dat Friezen zich met die noorderlingen verwant voelen: Between Denmark and the Netherlands, en niet ‘zwisschen Deutschland und Holland’…
Kalma zag de Friezen als brugvolk tussen de Denen en de Britten, een these die ik ook handhaaf in ‘Liever dood dan Slaaf’. Dat kun je namelijk genetisch onderbouwen. Ondergetekende heeft ook voor 18 procent ‘Deens’ bloed, maar er zijn ook Friezen die in een DNA-test hoger scoren tot wel 40%. Mijn oudste broer kwam verder met Brits DNA op de proppen, en een genetische studie uit 2000 zag geen verschil tussen Britse mannen uit East Anglia en echte Friezen.
Die nadruk op het Deense aspect van de Noord Friezen in Sleeswijk (in 1864 afgepakt door de Duitsers), zou de Duitsgezinden weer tegen het zere been stuiten.
Nog gehouden in 1937 in Medemblik
Brugvolk met de Vikingen
Met die brugfunctie, zette Kalma zich af tegen andere pan-nationalistische bewegingen zoals het Groot-Nederlandse. De Groot-Nederlandse gedachte wilde restauratie van het oude Nederlands-sprekende taalgebied met Vlaanderen tot in Noord Frankrijk. De Vlamingen in die beweging zetten zich zo af tegen de Wallonisch-Franse overheersing.
Moderne historici als Luit van der Tuuk van het Dorestadmuseum zitten ook duidelijker op de Kalma-lijn. Van der Tuuk schetst in zijn bestseller (elfde druk, zo meldt hij) ‘De Friezen’ ons volk als een handelsnatie, die een brug vervult tussen de Vikingen en Franken.
Fryske Rie/Interfriesische Rat op de foto op Helgoland
Ondergetekende leerde pas negen jaar geleden voor het eerst dat er zoiets bestaat als Noord Friesland. Toen ging ik een week mee te vissen met garnalenvissers bij Amrum, Sylt, Foer, de Noord Friese Eilanden, na vertrek vanuit Oost Friesland. We vaarden langs Helgoland, waar nog driejaarlijks Friesendroapen plaatsvinden.
De facebookfoto van de Fryske Rie/Interfriesische Rat is daar ook genomen.
Daar had mijn generatie niets van mee gekregen op school. Eerdere generaties leerden dat nog wel. En die bemensen nu nog die samenwerkingsverbanden.
In mijn fotografische hoofdwerk Liever dood dan Slaaf maken we die lacune weer goed. Met Kattukker kennis Pieter en terrier Trudy gingen we nog op expeditie naar Rømø, het Deens-Friese eiland dat via een snelweg is verbonden met het vaste land, waarna we via de veerpont overstaken naar Sylt. Plaatsen als Westerland en Morsumer klif verraden nog de Friese oorsprong.
Even de borden aanpassen AUB
Werelderfgoed Waddenzee
Wat deze pan-Friese beweging zou bewerken is dat in Friesland de taal in het onderwijs werd verankerd. Daardoor schrijven ze hier nu aquaduct met een ‘k’ terwijl de Friese cultuur verder aan invloed, volksinspraak en territorium inboette. Wat zo ook na de Tweede Wereld Oorlog verloren ging is de territoriale aanspraak, die van eenheid in Groot Friesland.
Dat mis ik nog in deze editie van de Vrije Fries.
Het historische Magna Frisia is nu omgedoopt tot ‘Werelderfgoed Waddenzee’ met een “Waddenfonds” en “Waddenacademie.” Die coup van 2004 op de publieke ruimte, werd al 1978 ingezet met een Trilateral Waddensea Cooperation (Nederlands, Deens, Duits, dus zonder enige vermelding van “Fries”), die onze zee en eilanden voor Rewilding reserveert, dus cultuurdestructie:
Since 1978, Denmark, Germany and the Netherlands have been cooperating to protect the Wadden Sea as an ecological entity. The Guiding Principle of the Trilateral Cooperation on the Protection of the Wadden Sea, in short Trilateral Wadden Sea Cooperation (TWSC), is
“to achieve, as far as possible, a natural and sustainable ecosystem in which natural processes proceed in an undisturbed way”.
The Cooperation is based on the “Joint Declaration on the Protection of the Wadden Sea”, which was first signed in 1982 and last updated in 2010.
Waddenacademie legt meer nadruk op modelprognoses, dan wat gemeten is en wat Friezen willen
De voertaal is daarbij Engels, de taal van het globalisme, niet Fries. Niet langer staan de culturele aspiraties van het Friese Volk in haar historisch leefgebied centraal. Maar de projecties van systeemecologen uit hun modellen voor ‘herstel’ van een ‘ecological entity’, van culturele smetten vrij. (‘natuurlijke processen’)
Natuurbescherming werd daardoor gelijk aan ‘cultuurvernietiging’, zoals de sloop van nog eens 58 garnalenkotters laat zien, het afpakken van visgebied als ‘natuurbescherming’, het wegpesten van de mosselvissers enz.
Een stikstofmodel Aerius bedacht door vier ambtenaren bij RIVM in Bilthoven, of een klimaatmodel van KNMI heeft nu meer invloed dan alle boeren en vissers en bewoners bij elkaar. De Waddenacacemie is meer bezig met modelprojecties van ‘zeespiegelstijging’, dan met de vraag: wat willen wij Friezen met ons Friesland, onze taal, cultuur en de verbinding met de Oost en Noord Friezen.
Magna Frisia haar fotobijbel, buiten de provincie zeer succesvol verkocht
Wil de Fryske Akademy dus aan belang winnen, wil de Fryske Rie meer dan 140 volgers op Facebook: dan zal zij het bestaan en koers van de Waddenacademie ter discussie kunnen brengen. Dan zal de Magna Frisia-gedachte wel degelijk een territoriale aspiratie moeten bevatten, zeker ten opzichte van het globalistische ecologisme.
Een voorschot daarop vind je al in mijn succesvolle hoofdwerk (tweede druk 2025), dat je hier op www.lieverdooddanslaaf.com kunt bestellen, het ideale kerstcadeau. We verlaten daarin het feitelijk onjuiste natuurbeeld van de systeemecologie (alsof je een mystieke ‘balans’/ideaalnatuur kunt herstellen), en herstellen het ouderwetse denken van natuurlijke historie, de foto’s zijn 4D-fotografie, Ruimte-Tijd, zodat je met het goede van vroeger vooruit kunt.